Ondergronds parcours van Piazza del Duomo, Syracuse

De hypogeum van Piazza Duomo is een ondergronds traject dat de Piazza del Duomo in oost-west richting verbindt met de muren van de Marina en bestaat uit een hoofdgalerij, van waaruit enkele kleinere galerijen vertrekken, waarvan er één weer uitkomt bij de grote cistern van het Aartsbisschoppelijk paleis. Gebouwd door bisschop Paolo Faraone (1619-1629), speelde de cistern een essentiële rol, niet alleen voor de watervoorziening van het Aartsbisschoppelijk paleis, maar voor heel Ortigia. Tijdens het parcours zijn de resten van andere putten of oude cisternen zichtbaar, die werden ontdekt en vernietigd tijdens de graafwerkzaamheden voor de galerijen.

Een eerste kern van galerijen is verbonden met de aanwezigheid van een voormalige steengroeve in Piazza Duomo, herinnerd in de 18e eeuw omdat daarvan steen werd gewonnen voor de bouw van de façade van de kathedraal. De toegangsplaats werd in 1869 ontdekt tijdens openbare werken “bijna tegenover de hoofdpoort van het Aartsbisschoppelijk paleis, maar aan de kant van het klooster van S. Lucia: er werd een grote katrol geplaatst waarmee de metselaars steen hieven die dezelfde aard had als die van de kolommen…”. De oorlogsgebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog brachten de aandacht weer op de ondergrondse ruimtes die in de vorige eeuw waren geïdentificeerd. In afwachting van Italië’s oorlogsinzet werden door het Comité Cittadino van de U.M.P.A. (Unie Militaire Luchtafweerbescherming) verzamelpunten voor de burgerbevolking ingericht in geval van aanval. Om het luchtschuilkelder van Piazza Duomo te realiseren werden teams van “pirriatoren” ingezet, met de taak de oude steengroeve uit te breiden, een kamer te graven om het silberbeeld van Santa Lucia in zinken kisten op te bergen, dat sinds december 1942 samen met de schat verborgen werd, en de toegangen voor de bevolking te regelen, die zich bevonden in de steunmuur van de tuin van het aartsbisschoppelijk paleis met een extra ingang naar de galerijen in de oude muur van Marina. Zo werd een ondergrondse route gecreëerd die het Piazza del Duomo verbindt met Marina en via een secundaire galerij in noord-zuid richting met de cistern. Na de oorlog werden de schuilkelders gesloten. Als herinnering aan wat inmiddels geschiedenis is geworden, presenteert het luchtschuilkelder van Piazza del Duomo – net als elk ander architectonisch of andersoortig getuigenis dat de duizendjarige stadsontwikkeling van Ortigia vormt – zich als een unieke structuur, het eindresultaat van de menselijke lagenvorming van de site, die in zijn componenten – waarvan de cistern het oudste element is – bijdragen levert aan verschillende fasen uit de stads geschiedenis.