De schenking werd officieel vastgelegd bij notaris Lattanzio in Bari op 5 april 1865 en in 1877 werd de nieuwe instelling geopend voor het publiek, waarvan het bezit inmiddels ongeveer 8.500 werken in 14.000 banden bedroeg.
Naast de eerste schenking werden verdere giften ontvangen van particulieren en vooral de verwerving van de bibliotheken van opgeheven kloosters in de provincie: Kapucijnen, Riformati van San Bernardino en Casa della Missione van Bari, Riformati van Santa Maria degli Angeli van Cassano, Santa Maria di San Luca van Valenzano, Kapucijnen van Triggiano, Rutigliano, Conversano en Gravina. Deze oude bibliotheken, voornamelijk religieus van aard, maar niet zonder literaire en wetenschappelijke werken, vormen een belangrijke documentatie van de cultuurgeschiedenis in de Terra di Bari. De bibliotheek was gevestigd in het Palazzo di Città, vlakbij de Basiliek van San Nicola.
In 1884 richtten de gemeente en de provincie Bari een consortium op om de werking te verbeteren, waardoor de instelling werd omgevormd tot de Consortiale Bibliotheek Sagarriga Visconti Volpi. In 1895 werd de bibliotheek verhuisd naar de begane grond van het Palazzo Ateneo, net gebouwd door de provincie volgens het ontwerp van architect Giacomo Castelli, om er hogeronderwijsinstellingen te huisvesten.
Vanaf het einde van de 19e eeuw tot de jaren vijftig van de vorige eeuw heeft de collectie een aanzienlijke groei doorgemaakt, met speciale aandacht voor geesteswetenschappen en lokale geschiedenis, uitgebreid vanaf 1910 met de verplichte depotwerpen van gedrukte werken geproduceerd in de provincie Bari, verrijkt met talrijke boekencollecties, groot en klein, afkomstig van intellectuelen en belangrijke Bari-families: Giulio Petroni, D’Addosio, Di Cagno Politi, Domenico Zampetta, Andrea Angiulli, Giuseppe De Ninno, Menotti Bianchi, Armando Perotti, De Giosa, de’ Casamassimi, Giovanni Modugno, Raffaele Cotugno, Michele Squicciarini, Vittorio Fiorini, Giuseppe Petraglione, Michele Gervasio.
Vanaf 1925 werden de relaties met de pas opgerichte universiteit in het Palazzo Ateneo van groot belang voor de bibliotheek.
In 1958 maakte wet nr. 330 van 28 maart er een staatsbibliotheek met de titel Nationaal, waarmee de bevoegdheden werden uitgebreid en de bibliotheek werd opgenomen in een breder cultureel netwerk. In de jaren zeventig werd gestart met een grondige modernisering van faciliteiten, diensten en technische organisatie, waarbij de bibliotheek mede door de aankoop van bibliografieën en naslagwerken zich positioneerde als het belangrijkste regionale bibliografische centrum, niet alleen vanwege de gevarieerde collectie, maar ook vanwege de strikte bibliotheekprocedures, de kwaliteit van de acquisities en de deskundige personeelsleden.
In 1992 bracht de aansluiting bij het SBN-project van het Centrale Instituut voor de Gemeenschappelijke Catalogus van Italiaanse Bibliotheken een belangrijke vernieuwing, evenals de informativering van de catalogi, aanvankelijk via telematica met de CED van het Polo van Napels en vanaf juni 2002 met de oprichting van een autonome CED en de totstandbrenging van het SBN Polo Terra di Bari, waarmee de bibliotheek via het web toegankelijk werd via het portaal van het Polo Terra di Bari. Vanaf de tweede helft van de jaren negentig werd gestart met retroactief herstel in SBN. De online catalogus (OPAC) van het bibliotheeknetwerk Terra di Bari, waartoe momenteel 41 bibliotheken behoren, bevat ongeveer 490.000 cataloguskaarten.
Het nieuwe onderkomen van de Nationale Bibliotheek van Bari
Voor de Nationale Bibliotheek van Bari begon een nieuwe fase met de verhuizing van de begane grond van het Palazzo Ateneo, de historische locatie, naar een nieuwe locatie binnen de Cittadella della Cultura, een prachtig voorbeeld van architectuur uit de jaren dertig van de vorige eeuw. Dit complex was de oude voedselmarktstad van Bari, beheerd door de gemeentelijke voedselvoorzieningsdienst, en omvatte het Gemeentelijk Koelhuis, het Gemeentelijk Slachthuis en de Vismarkt.
Sinds de zomer van 2006 is de bibliotheek gehuisvest in het voormalige Koelhuis en de voormalige Vismarkt, gebouwd tussen de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw en gerestaureerd met behoudende en functionele interventies door het Ministerie van Culturele Erfgoed en Activiteiten. Beide gebouwen zijn esthetisch van hoge kwaliteit met elementen van de art-nouveaustijl.
De bibliotheek beschikt over ongeveer 11.500 vierkante meter: de begane grond en de entresolvloer van de twee gebouwen zijn bestemd als boekenopslag, terwijl de gehele eerste verdieping, verbonden middels een loopbrug, de leeszalen en openbare ruimtes voor lezers en bezoekers huisvest.
Op de eerste verdieping van het voormalige Koelhuis bevindt zich naast de grote leeszaal ook een auditorium met 80 zitplaatsen, uitgerust met moderne technologie voor congressen en lezingen. In de eerste verdieping van het Visgebouw zijn twee gespecialiseerde studiezalen ingericht (voor handschriften en zeldzame werken, bibliografieën en catalogi).
Beide gebouwen zijn, eveneens op de eerste verdieping, voorzien van punten voor de distributie van boeken uit de magazijnen. In de openbare zalen is er ongeveer tweeduizend meter lineaire boekenplanken beschikbaar, terwijl nog eens duizend meter lineaire traditionele stellingen zijn ingericht in twee magazijnen bestemd voor zeldzame en waardevolle materialen en handschriften. In de boekmagazijnen is een compact elektrisch bewegend rekken systeem geïnstalleerd met een lengte van circa 18.000 meter voor de opslag van boeken, inclusief de entresolvloer van het voormalige Visgebouw, die bestemd is voor de horizontale opslag van grote formaten en krantencollecties.
Computerwerkplekken zijn aanwezig in alle publieke ruimten voor het raadplegen van de online catalogus, digitale materialen op het intranet, nationale en internationale OPAC’s en internet. Op de begane grond is een ruimte ingericht met werkplekken geschikt voor blinden en slechtzienden.
Op de tweede verdieping van beide gebouwen zijn de interne kantoren van de bibliotheek ondergebracht, allemaal verbonden met het telematica netwerk en ruim en comfortabel van opzet. Het complex beschikt over zes liften en alle ruimtes zijn toegankelijk voor mindervaliden.
