Bristol is de belangrijkste stad in het zuidwesten van Engeland. Het ligt aan de monding van de rivier de Avon, op een plek waar rivier en zee samenvloeien. De haven is door de eeuwen heen het middelpunt geweest van de geschiedenis en cultuur van de stad.
Bristol: bezienswaardigheden van de Engelse stad
De haven van Bristol
Vanaf de haven van Bristol vertrok in 1497 Giovanni Caboto naar de Nieuwe Wereld en hoewel hij dacht het noordoostelijke uiteinde van Azië te hebben bereikt, was hij de eerste die Canada ontdekte, waarmee het begin van de Engelse koloniale activiteiten in Noord-Amerika werd gemarkeerd. Hendrik VII, promotor van Caboto’s expedities, legde de basis om Bristol te transformeren tot een monopolistische haven, waarbij alle rijkdom uit handelsrelaties, helaas ook moreel onaanvaardbare zoals die tussen Engeland en de Nieuwe Wereld, zich concentreerde in de stad.
Aanvankelijk vond de handel voornamelijk plaats met Spanje en haar koloniën. Met de groei van de Engelse koloniën in Noord-Amerika vanaf de 17e eeuw speelde Bristol een cruciale rol in de slavenhandel. De handel verliep via een driehoekshandel: goederen geproduceerd in Engeland werden naar West-Afrika gestuurd en geruild voor slaven. Die slaven werden vervoerd en verkocht in Noord-Amerika; de schepen laadden daar plantageproducten (tabak, suiker en katoen) om deze naar Bristol te brengen en de cyclus te herhalen.
Vanaf het begin van de twintigste eeuw zijn via de haven ook migranten aangekomen die een integraal onderdeel van de bevolking vormen. Volgens de laatste demografische gegevens behoort 16% van de bevolking tot zwarte of minderheidsgroepen. Daarvan zijn de van Afrikaanse en Jamaicaanse afkomst het meest vertegenwoordigd. De combinatie van de muziekcultuur van migranten en die van de Engelsen heeft originele “made in Bristol” genres gecreëerd die wereldwijd verspreid zijn.
Of je Bristol nu op traditionele wijze wilt bezoeken of juist de underground cultuur wilt ontdekken, de haven is altijd het belangrijkste trefpunt, zowel realistisch als symbolisch.
De werken van Brunel
In Bristol toont elke toeristische plek foto’s of illustraties van de twee symbolen van de stad: het schip Great Britain en de Clifton hangbrug. Beide zijn werken van Isambard Kingdom Brunel, de geniale civiel ingenieur die vooral bekend is vanwege de eerste tunnel onder de Theems.
De Great Britain, te water gelaten in 1845 en tegenwoordig een museumschip, domineert de haven van Bristol. Met zijn 98 meter was het negen jaar lang het langste passagiersschip ter wereld. Het was bestemd voor de transatlantische route Liverpool-New York die gemiddeld in veertien dagen werd afgelegd. Brunel, die eerder al succesvol werkte aan het schip de Great Western in Bristol, besloot twee technologische innovaties toe te passen op dit schip: het ijzeren casco in plaats van het traditionele houten casco, en schroefaandrijving in plaats van een rad met schoepen.
De studie en toepassing van deze twee oplossingen op zo’n groot schip leidde tot een vertraging van ongeveer 5 jaar ten opzichte van de geplande tewaterlating, waardoor de financiële houdbaarheid van het project in gevaar kwam. Daar kwamen nog dure reparaties door navigatie-incidenten bij. Daarom werd het schip het jaar na de tewaterlating verkocht en veranderde het functie, het werd een emigrantenschip naar Australië, tegelijkertijd met de vondst van goud in de staat Victoria. Na volledige ombouw tot zeilschip werd het gebruikt voor kolenvervoer en later als opslag- en quarantainevaartuig, totdat het in 1937 bewust werd gezonken bij de Falklandeilanden. In 1970 begon een omvangrijke reddings- en restauratieactie waardoor het vandaag de dag mogelijk is het in alle onderdelen te bezoeken, in precies het droogdok waar het gebouwd is.
De hangbrug verbindt Clifton, een buitenwijk net buiten Bristol, met Leigh Woods in North Somerset. Volg je de wandel- en fietspaden langs de rivier die vanuit de haven buiten Bristol voeren, dan verschijnt de brug plotseling voor je ogen als het landschap van stedelijk naar heuvelachtig overgaat. Met een hoogte van 75 meter en een lengte van 412 meter zal hij je aangenaam verrassen. Het oorspronkelijke ontwerp, zoals gezegd, is van Brunel, maar werd herzien en voltooid in 1864, vijf jaar na zijn dood, door William Henry Barlow en John Hawkshaw. Was het ontwerp van Brunel letterlijk gevolgd, dan zouden we nu op een van de torens tien sfinxen zien, een populaire decoratie uit die tijd.
De warehouse gebouwen
Van de bloeiende handel van Bristol zijn de warehouses, de opslagmagazijnen voor goederen, overgebleven. Sommige zijn getransformeerd en dankzij hun nieuwe functie hebben ze bijgedragen aan het behoud van het haventerrein. De Bush House, uit de midden 19e eeuw, oorspronkelijk een theemagazijn, huisvest nu het Arnolfini, een internationaal kunstcentrum met een rijk programma van tentoonstellingen, optredens, films en conferenties. Het Watershed Media Centre met haar drie bioscopen en mediaproductiecentrum beslaat het E- en het W Shed aan Canon’s Road. Architectonisch gezien was het Arnolfini het eerste voorbeeld van de Bristol Byzantine style, een bijzondere stijl van deze stad ontwikkeld tussen 1850 en 1880 en vooral toegepast op warehouses en industriële gebouwen. Kenmerkend zijn Byzantijnse en Moren invloeden, het gebruik van bogen en stenen in diverse kleuren, vooral rood, geel, wit en zwart. Hoewel veel gebouwen in deze stijl verdwenen zijn, zijn er nog enkele opmerkelijke voorbeelden, zowel in het havengebied als elders in de stad, zoals the Granary, het Robinson’s Warehouse, het gebouw aan 35 King Street en het Clarks Wood Company Warehouse.
De muziekscene van Bristol
Bristol is een stad met een zeer levendige muziekscene waar elke avond gemakkelijk een keuze is uit goede liveconcerten en clubavonden. Sommige plekken zijn bijna legendarisch, zoals het Thekla, een “party boat” afgemeerd in de haven, of de Motion, de grootste club van Bristol, gevestigd in een voormalige skatepark vlakbij station Temple Meads. Maar er zijn ook talloze pubs en bars, zoals de Canteen, die uitstekende livemuziek bieden.
Dit komt niet uit het niets, maar is het resultaat van een cultureel ferment dat ongeveer een halve eeuw geleden begon. De underground muziekscene van Bristol werd sterk beïnvloed door de Caribische etnische component van de bevolkingsgroep die in de jaren zeventig de sound system-cultuur naar Engeland bracht: spontane muziekevenementen gepresenteerd door DJ en MC die op straat, in verlaten magazijnen of in clubs plaatsvinden. De politie viel hier vaak binnen en nam apparatuur in beslag. Dit leidde tot sociale spanningen, versterkt door het massieve gebruik van willekeurige huiszoekingen door de politie, vooral gericht op mensen van kleur. Dit resulteerde in 1980 in de opstand van St Pauls, die eindigde met 130 arrestaties en 25 ziekenhuisopnamen. Sindsdien is er meer tolerantie en worden de geluidsinstallaties niet meer in beslag genomen.
De betekenis van sound systems is niet te reduceren tot onofficiële feestjes: voor Jamaicaanse mensen was het een manier om hun band met hun wortels te behouden in het land waar ze naartoe waren geëmigreerd. De muziek was bovendien een middel om hun stem te laten horen over sociale problemen en om vredesboodschappen te verspreiden.
Originaliteit bepaalde het succes van individuele sound systems. Daarom beperkte men zich niet langer alleen tot reggae, hip hop en funk, maar werden deze genres bemonsterd en geremisht om iets nieuws te creëren. Wanneer nieuwe tracks zeer snelle breakbeats en een zware baslading hadden, ontstond drum’n’bass. Als het tempo traag was en het geluid verrijkt met zweverige elektronische klanken, ontstond trip hop. Beide genres zijn in Bristol ontstaan en enkele van hun vertegenwoordigers (Massive Attack, Portishead, Tricky en Roni Size) zijn vanuit de lokale clubs internationale sterren geworden.
Banksy en de street art
Muziek heeft altijd een nauwe relatie gehad met kunst, vooral met street art, die vaak drager is van politieke en sociale boodschappen. Robert Del Naja van Massive Attack was ook actief als graffiti-kunstenaar. Maar de bekendste naam is Banksy, de beroemde artiest van wie de identiteit onbekend is, hoewel een theorie stelt dat het dezelfde Del Naja zou zijn.
Helaas zijn veel van Banksy’s werken niet meer zichtbaar en sommige niet meer op hun oorspronkelijke plek (zoals “The Grim Reaper“, dat van de romp van Thekla naar het M-Shed museum is verhuisd). Enkele zeer betekenisvolle werken zijn echter bewaard gebleven, zoals “Meisje met de parel/ De meisje met de parel” in het havengebied, waarbij de parel een buitenunit van een alarmsysteem is; “Liefdevol opgehangen” in Frogmore Street op een muur van een kliniek voor seksuele stoornissen; “Mild, Mild West” bij The Canteen, met een teddybeer die een molotov naar politiebewakers gooit; en ten slotte de graffiti van San Valentino in Barton Hill, waar de artiest een groot deel van zijn jeugd doorbracht.
Veel werken van Banksy zijn site specific, dat wil zeggen speciaal ontworpen voor een bepaalde locatie die hun betekenis versterkt. Soms lijken de graffiti van Bristol een extra laag te willen toevoegen aan muren die gebouwd zijn met geld dat verdiend is in de slavenhandel en stellen ze vragen aan de voorbijgangers. Het recente voorval waarbij het standbeeld van slaveneigenaar Edward Colston in de haven werd geworpen is een gevolg van dit voortdurend vragen stellen. En wederom ligt de oorsprong en het antwoord in de haven.
