Het Mausoleum van keizer Hadrianus is een van de meest betekenisvolle monumenten uit de Romeinse oudheid. Oorspronkelijk gebouwd als keizerlijk graf, werd het later omgevormd tot een vesting, vervolgens tot pauselijke residentie, daarna tot gevangenis en tenslotte tot het huidige museum.
Het Nationaal Museum van Castel Sant’Angelo werd op 1 september 2012 uitgebreid met een extra tentoonstellingsruimte van groot belang, gewijd aan de geschiedenis van Castel Sant’Angelo. In de net gerestaureerde zalen van Alexander VI, die deel uitmaken van een herontwikkelings- en waarderingsproject voor het museum, ontvouwt de tentoonstelling zich via een reeks gravures, prenten, schilderijen en reconstructieve tekeningen om de vele, diverse en vaak verkeerd begrepen historische fasen te illustreren die het monument in de loop van zijn duizendjarige geschiedenis hebben veranderd, beïnvloed en getransformeerd.
Opgedeeld in vier secties wordt de geschiedenis van Castel Sant’Angelo weergegeven door middel van prenten uit de tijd, decoratieve gezichten en interessante idealistische reconstructies van het monument, zoals voorgesteld door de fantasie van kunstenaars en architecten uit de Renaissance, van de bouw tot de negentiende eeuw, in een route die het intensieve en voortdurende gebruik benadrukt.
Gebouwd als mausoleum van keizer Publio Elio Trajano Adriano (76-138 n.Chr.) en dynastiek graf voor de familie van de Antonijnen, werd het indrukwekkende bouwwerk onder keizer Aurelianus en later onder Honorius opgenomen in de stadsmuren van Rome en omgevormd tot een soort fort ter verdediging van de stad. Vanwege deze functies kreeg het sinds die tijd de naam castellum, waaraan in de vroege middeleeuwen het appellatief sancti Angeli werd toegevoegd, naar de legende van de verschijning van aartsengel Michaël die zijn zwaard steekt, als teken van het einde van de pest.
De nabijheid van Sint-Pieter, de strategische ligging ten noorden van de stadspoorten en het gesloten en indrukwekkende volume maakten van Castel Sant’Angelo het middelpunt van politieke belangen, waarbij het onafscheidelijk verbonden raakte met de Kerk vanaf 1367, toen paus Urbanus V de sleutels van het kasteel eiste als voorwaarde voor de terugkeer van de Curie naar Rome.
Sindsdien werden talrijke architectonische ingrepen en nieuwe bouwdelen uitgevoerd, enerzijds om het gebouw aan te passen aan de vernieuwde defensieve eisen met de bouw van bastions en de pentagonale ommuring, anderzijds om het steeds comfortabeler en geschikter te maken voor de ambities van de Curie, waarbij het onder paus Paulus III Farnese (1534-1549) het aanzien kreeg van een ware prinselijke residentie.
Tot aan recentere tijden, toen het kasteel exclusief werd gebruikt als politieke gevangenis, genaamd Forte Sant’Angelo, en uiteindelijk toen het in 1925 werd omgevormd tot Nationaal Museum. De betovering blijft onveranderd, net zoals de capaciteit om in de collectieve verbeelding van Rome de stad te beïnvloeden, met de “Girandola” – een jaarlijks terugkerend evenement op 29 juni, tijdens het feest van de beschermheiligen van de stad, waaraan de vierde en laatste sectie is gewijd.
