Grafkelder van Cecilia Metella, Rome

Het graf van Cecilia Metella werd gebouwd bij de derde mijl van de Via Appia in de jaren 30-20 v.Chr., in een dominante positie ten opzichte van de weg, precies op het punt waar de uitvloeiing van leucitische lava, ongeveer 260.000 jaar oud en afkomstig van het vulkanische complex van de Albanerheuvels, stopte.
Het is een monumentaal graf dat werd opgericht voor een Romeinse adellijke dame van wie we, dankzij de nog bewaard gebleven inscriptie, alleen enkele familiebanden kennen. Haar vader was Quintus Caecilius Metellus, consul in 69 v.Chr., die tussen 68 en 65 het eiland Kreta veroverde, waaruit zijn bijnaam “Creticus” voortkomt; haar echtgenoot was waarschijnlijk Marcus Licinius Crassus, die zich onderscheidde tijdens de Gallische veldtocht onder Caesar, en zoon van de beroemde Crassus, lid van het eerste triumviraat samen met Caesar en Pompeius.

Het imposante graf moet dus worden opgevat als zowel een eerbetoon aan de overledene als een viering van de roem, rijkdom en status van de opdrachtgever.

Het monument bestaat uit een basismuur met een vierkante plattegrond, gemaakt van een cementgebonden conglomeraat van vuursteenfragmenten en oorspronkelijk bekleed met travertijnblokken, waarvan nu alleen enkele kopstukken bewaard zijn gebleven die in de kern zijn ingemetseld vanwege de herhaalde plunderingen in de renaissance; op deze basis staat een indrukwekkende cilinder, nog steeds bekleed met de originele travertijn platen, waarvan de bovenzijde een marmeren fries draagt versierd met ossekoppen en slingers van bloemen en fruit, onderbroken door een reliëf met trofeeën van wapens en de afbeelding van een gevangen barbaar met de handen op de rug vastgebonden. Waarschijnlijk werd de cilinder oorspronkelijk bekroond door een aarden heuvel bedekt met begroeiing.

Het interieur van het graf bestaat uit een licht conische grafkamer met een diameter van ongeveer 6,50 meter, die de volledige hoogte van de cilinder beslaat, open aan de bovenkant met een oculus en bekleed met een hoogwaardige bakstenen gevel.

De top van het mausoleum is tegenwoordig bekroond met een verhoging van peperijn blokken met een guibelijnse kantelenrand, een wijziging aangebracht door de familie Caetani om het graf te veranderen in de hoofdtoren van hun kasteel, ingebed in het grotere Castrum Caetani.