Er wordt gezegd dat tijdens het beleg door de Grieken de jonge Romoaldo, die in grote problemen verkeerde, zijn dienaar vroeg om zijn vader in Pavia te bereiken, waar hij zich bezighield met “oorlogsacties”, om hem te vragen versterkingen te sturen. De soldaat slaagde erin de hertog te bereiken en keerde terug naar Benevento om zijn prins het naderende hulpondersteuning te melden. Maar voordat hij zijn bestemming bereikte, werd hij gevangengenomen door de mannen van Constantijn II en accepteerde in ruil voor zijn vrijheid om tegen zijn prins te liegen; wanneer hij echter voor zijn heer stond, kondigde ridder Gesualdo openlijk aan dat de hertog-vader zijn soldaten al had bevolen om naar Benevento te gaan. Constantijn II, gedwongen het beleg van de stad te beëindigen, spaarde ridder Gesualdo niet en liet hem gevangennemen en onthoofden.
Gesualdo toonde herhaaldelijk zijn trouw aan de hertogen, en dit leverde hem verschillende vertrouwensposities op, waaronder de bouw van een groot fort ter verdediging van de uitgestrekte bezittingen van de heren. Er werd een plaats gekozen op een zeer strategische locatie, aan de noordelijke oever van de rivier de Fredane, in de vallei waar een van de belangrijkste wegen naar Benevento liep, op een heuvel van 650 meter hoogte, vanwaar een groot deel van het gebied van het gastaldschap Quintodecimo gecontroleerd kon worden; daar werd een kasteel gebouwd en in de loop van de tijd werden er veel huizen in de buurt gebouwd, waardoor er een echt dorp ontstond. Hertog Grimoaldo dacht eraan dat deel van het hertogdom als leen uit te geven aan zijn trouwe ridder en diens nakomelingen, en vandaar kreeg het dorp zijn huidige naam. Gesualdo werd ook heerschappij over nabijgelegen dorpen zoals Frigento, Mirabella Eclano en San Mango. In de 12e eeuw werd het fort een echt kasteel en huisvestte het ook de benedictijnen van Montecassino die naar Lagopesole kwamen om paus Innocentius II te ontmoeten. Nadat de Longobardische familie Gesualdo was uitgestorven, begon in 1078 de Normandische dynastie. De officiële berichten over het dorp dateren uit de tijd dat de leenheer van het dorp Guglielmo di Altavilla was, heer van Lucera en neef van Roberto Guiscardo; geboren uit een buitenechtelijke relatie tussen Ruggiero Borsa, hertog van Puglia, en Maria, een vrouw uit Salerno, had hij behalve het leenheerschap over Gesualdo ook andere bezittingen in Irpinia en kreeg hij van koning Roger de titel baron.
