Elk jaar, halverwege oktober, wordt in Riva di Tures, in Zuid-Tirol, een van de mooiste en best bezochte verhuizingfeesten van het Alpengebied georganiseerd. Dit wordt niet alleen een moment om te danken voor het goede verloop van de zomeralp, maar ook een gelegenheid om een ongerepte vallei te leren kennen, vol goede en authentieke producten die de boeren zelf produceren en verkopen in hun kleine winkels en de kleurrijke markten.
Om twaalf uur hoor je de eerste koeienbellen en direct daarna verschijnen de koeien, één voor één in een rij, met volle uiers en het groepje boeren in klederdracht dat hen begeleidt. Ondanks dat ze al uren onderweg zijn en de weg vanaf de hoge weiden onherbergzaam is, is het niet moeilijk om vreugde en tevredenheid op hun gezichten te zien. De zomer is goed verlopen, er zijn geen verliezen binnen het vee, en nu de kou begint te prikken, is het tijd om naar het dal terug te keren om te feesten en de koeien in de stallen te brengen. Daarom wordt elk jaar, midden oktober, in Riva di Tures, een rustig en pittoresk dorpje in het Taufers-Ahrntal, in Zuid-Tirol, een prachtig Verhuizingfeest gehouden, waarbij niet alleen koeien, veehouders en figuranten in klederdracht de hoofdrol spelen, maar ook het publiek dat vanaf de vroege ochtend in groten getale langs de optochtroute staat en de eetkraampjes vult die op de vlakte onder het dorp zijn opgesteld. De opening van de optocht is gepland om 13:00 uur, precies genoeg tijd om de koningin (de mooiste koe met de beste ‘houding’) te versieren en naar de startlinten te brengen. Hans Mairhofer, een veehouder uit de streek, verzamelt het vee op de wei achter de kerk en, geholpen door zijn vrouw Annemari, legt hij op het hoofd van zijn Sabine, een prachtige koningin met een licht vacht van bijna tien jaar oud, een weelderige diadeem gemaakt van linten, pailletten, kralen, gekleurde veren, teksten en symbolische motieven. Aan nieuwsgierige bezoekers biedt hij vriendelijk een borreltje en de onmisbare topfnudeln, de traditionele balletjes van zachte gefrituurde deeg. Sabine is bijna klaar, er ontbreekt alleen nog het rood-witte lint dat Hans onder haar buik doorlegt en op haar rug knoopt met een mooie strik, om iedereen te laten weten dat de alp goed verlopen is en dat het geluk wordt bedankt.
Om 13:00 uur klinkt het startsein vanuit de machtige zweepslagen van de Goaslschnella, het groepje alpiene zweepslagers uit Terenten. Tussen twee rijen publiek dalen koeien en veehouders triomfantelijk het dorp binnen en tussen de groepen door is er het spektakel van figuranten die op wagens traditionele scènes uit het boerenleven uitbeelden: oma’s die wol spinnen, herdersjongens die lammetjes en geitjes koesteren, huisvrouwen die wassen in oude wasbakken, mannen die hout snijden en ouderen die pijp roken in hun warme stuben. Een herinnering aan grote hoogte die de sfeer verwarmt en iedereen, dorpsbewoners en toeristen, enthousiasmeert. Na de optocht wordt het vee te rusten gelegd in de weiden rondom de kraampjes en genieten de boeren van een welverdiende pauze met lokale specialiteiten: gerstesoep, spek, worstjes en gerookte worsten, de onmisbare graukäse (de grijze kaas, symbool van de valleien), tirtlan (gevulde pannenkoeken met ricotta en spinazie), kirschtakrapfen, enorme gefrituurde krapfen; ook wordt melchamus bereid, een typisch berggerecht van meel, melk en boter. Onder het grote tentdoek vindt een plezierige muzikale estafette plaats: het Tiroler orkest, dat halverwege de ochtend begon, maakt plaats voor leden van de Banda di Campo Tures die in hun onberispelijke rode, witte en zwarte klederdracht traditionele melodieën spelen en het festijn begeleiden naar het einde. Het feest in Riva is natuurlijk niet het enige verhuizingfeest in het gebied; tussen september en eind oktober worden vergelijkbare evenementen gehouden in St. Jacob, Villa Ottone, Molini di Tures, St. Pieter, en Rio Bianco.
Dankbaarheid aan de hemel voor het goede verloop van de alp is een even oud als onverwoestbaar ritueel, en het is ook een gelegenheid om de gebruiken van de boeren te vieren die juist in deze jaren een steeds actievere rol hebben aangenomen in de promotie van hun valleien. Van de vele aantrekkelijke initiatieven verdienen vooral de typische markten en winkeltjes in boerderijen en erf elders een vermelding. Kleine plekjes, maar vol met goede, nieuwsgierige en soms zeldzame producten die door de producenten zelf worden beheerd en voor consumenten een garantie zijn voor kwaliteit en authenticiteit. <> De panoramische weg slingert vanuit Riva langs enkele van de mooiste plekken van het natuurpark Rieserferner-Ahrn, met pieken, bossen en spectaculaire watervallen. In buurtschap Caminata bevindt zich het warme winkeltje met werkplaats van Helene Brusa, een open en vriendelijke dame die van het wol van haar witte alpen schapen prachtige truien, vesten, sjaals, mutsen, tapijten en dekens maakt, en trots haar oude machines en het gehele verwerkingsproces toont. Richting Campo Tures ontvouwt het dal een bredere en netter overzichtelijke aanblik; een geordende geometrie van velden en open plekken kondigt aan dat het centrum nog maar een paar kilometer ver is. Langs de weg verschijnt de Lahnerhof, de boerderij van de familie Fruch, waar uit de houtoven een onweerstaanbare geur van vers gebakken roggebrood opstijgt. Bezoekers en nieuwsgierigen worden ontvangen door Martina Fruch die, naast biologische granen, aardappelen, groenten en fruit, ook heerlijke jam, fruitsiroop en gezoete pruimen aanbiedt. Aan de rand van het dorp ligt ook de Peintenhof, de boerderij van familie Moser, waar Peter, een van de kinderen, Pinzgauer stieren, koeien van verschillende rassen, zoals de kostbare Pustertaler Sprinzen, kalveren en varkens houdt. Hij slacht zelf en verkoopt het vlees rechtstreeks met hulp van zijn vrouw Angelica en zijn zus Hildegard. Ook de worsten en het spek gerookt en gerijpt op traditionele wijze zijn uitstekend.
Campo Tures, middenin een oeroud alluviaal plateau, is een dorp met een ontspannen sfeer, aangename gotische architectuur en winkeltjes vol goede en nieuwsgierige producten. Hoewel het dorp niet overlopen wordt door massatoerisme, heeft het fraaie monumenten zoals het imposante middeleeuwse stenen kasteel dat boven het dorp uittorent of de veertiende-eeuwse parochiekerk die een waardevol museum voor kerkelijke kunst herbergt. Wekelijkse afspraken zijn onder andere de Boerenmarkt, waar bijzondere lokale producten te vinden zijn: de familie Oberhollenzer van de Hochgruber boerderij in Selva dei Molini biedt bijvoorbeeld droge pasta met varkensbloed, die na het koken wordt gebakken met boter en bieslook en geserveerd met geraspte oude grijze kaas. Ook appelciderazijn, smeerkaas, bosbessen- en vlierbloessiroop en tirtlan gevuld met aardappel, spinazie, zuurkool of ricotta zijn hier verkrijgbaar. Van de Wiesemann boerderij komen biologische groenten en fruit, smakelijke papaverzaadkrapfen, lindebloesem voor infusen, hooikransen, tafeldecoraties met droogbloemen en nog veel meer. Terwijl Peter Feichter, een veelzijdige landbouwer uit Lutago, onder de ogen van voorbijgangers kleurrijke slofjes van warm vilt maakt. In deze vallei is een aanzienlijke en gevarieerde kaasproductie geconcentreerd; elk jaar in februari organiseert Campo Tures het drukbezochte en prestigieuze Kaasfestival, waar verschillende specialiteiten worden gepresenteerd, vele gemaakt op de boerderijen uit de omgeving. Een daarvan is de Knollhof in het nabijgelegen Lappago, waar Hilde Niederkofler natuurlijke yoghurt, boter, zure ricotta en Graukäse aanbiedt, de typische grijze kaas met een vetarm deeg, gemaakt door natuurlijke stolling en traditioneel gegeten met olie, azijn en fijngesneden verse ui.
In Selva dei Molini, een buurtschap van Campo Tures omringd door bossen en bewaakt door de steile toppen van de zuidelijke zijde van het Zillertal Alpenmassief, produceert de familie Steiner van de Eggermairhof het Steiner Zwerg, een zachte en smakelijke kaas die na vier weken klaar is voor consumptie, en een reeks verse kaaskoekjes gearomatiseerd met hooi, brandnetel, tuin- en kruiden, peper en walnoten. Vanuit het dal kunt u richting het westelijke deel van het gebied, dat de naam Valle Aurina draagt en uitzichten van intrigerende schoonheid biedt. Tussen de dorpen Lutago en San Giovanni verschijnt op een kleine zonnige heuvel de oude boerderij van de familie Leiter, de Getzlechenhof, omringd door een hectare grond waarop mevrouw Dora en haar man Franz kruiden en geneeskrachtige planten kweken.
Dora is een diepgaande kenner van de deugden van malva, calendula, citroenmelisse, munt en ook van de damastroos, waarvan de blaadjes zeer geurige oliën en essentiële oliën opleveren. Ze kweekt ze met liefde en op biologische wijze, plukt ze met de hand op momenten die de maan voorschrijft, droogt ze in de speciale werkplaats en verpakt ze in aantrekkelijke pakketjes om in het winkeltje te verkopen. Een laatste halte van de boerenwinkels reserveert ze voor Predoi, bijna aan het eind van het dal, een dorp dat al sinds de oudheid bekend is om zijn kopermijnen die het leven tot eind 19e eeuw beheersten. Aan de weg ligt de Wassererhof van de familie Innerbickler, waar mevrouw Paula al meer dan veertig jaar prachtige kantklossen bij het borgen maakt, een oude typische handwerktechniek die veel families van armoede redde toen de mijnen sloten, en daarnaast geurende siropen en jam maakt van het erffruit, alsook een ongewoon maar voortreffelijke paardenbloemhoning, gemaakt door de bloemen in weinig water te koken en het mengsel te filteren.
AANKOPEN
1 Lahnerhof – Fam.Fruh Caminata 26, Campo Tures (Bz), tel. 0474.678229
2 Helene’s wolwerkplaats Caminata 2, Campo Tures (Bz), tel.0474.679581
3 Peintenhof – Fam. Moser Parochie 25, Campo Tures (Bz), tel.347.5410134, de slagerij is alleen zaterdag open.
4 Boerenmarkt elke donderdag van 15 tot 18 uur, in het Tubris Centrum van Campo Tures (Bz), informatie bij het plaatselijk toeristenbureau tel. 0474.678076.
5 Eggermairhof – Fam. Steiner Selva dei Molini (Bz), tel. 0474.653205
6 Knollhof – Hilde Niederkofler Lappago/Selva dei Molini (Bz), tel.0474.685003
7 Getzlechenhof – Fam. Leiter San Giovanni in Valle Aurina (Bz), tel.0474.671205
8 Wassererhof – Fam. Innerbichler Predoi (Bz), tel. 0474.654235
VERTREK
PER VLIEGTUIG De dichtstbijzijnde luchthaven is Bozen op ongeveer 100 km afstand.
PER TREIN Het handigste treinstation is Bruneck, vanwaar bussen vertrekken naar het dal (elke uur een rit).
PER AUTO De Taufers-Ahrntaler valleien zijn bereikbaar via de Brennerautobahn A22. Bij afrit Brixen neemt u de Pustertal en kort voor Bruneck volgt u de borden Brunico West en vervolgens Valli Tures-Aurina of Falzes.
MET DE CAMPER Bij het natuurlijke zwembad van Campo Tures, tel.0474.678257, is een camperplaats met voorzieningen.
