Een van de eerste centra, ten noorden van de hoofdstad, is bijvoorbeeld Pietrabbondante, waar het belangrijkste architecturale getuigenis van het preromeinse Samnium te vinden is: een civiel-religieus complex gebouwd in de 2e eeuw v.Chr. door de Samnieten Pentri, op de ruïnes van een eerder vernietigde tempel door de Punische legers van Hannibal.
Opvallend zijn het theater en twee tempels gebouwd op de hellingen van de berg Saraceno, die uitkijken over de vallei van de rivier Trigno, en die deel uitmaakten van een heiligdom waar de Samnitische krijgers trouw zwoeren voor elke strijd. Het theater bestond uit de cavea en vijf rangen van zitplaatsen, eindigend met een fries in griffioenenpootmotief; op het podium van een van de tempels zijn enkele zeldzame inscripties in de Oscaanse taal gegraveerd.
Waarschijnlijk belichaamt dit complex het meest monumentale deel van een groter gebied dat nog veel informatie en verrassingen bevat voor archeologen. Ten noorden van Pietrabbondante verschijnt Agnone, een dorpje dat bekend staat om zijn klokken, waarvan duizend jaar geschiedenis in brons is gegoten.
De Pontificia Fonderia Marinelli is namelijk de oudste klokkengieterij ter wereld en haar geschiedenis wordt verteld in het aangrenzende museum, waar de broers Marinelli, afstammelingen van een dynastie van klokkengieters, modellen, mallen, gereedschappen, originele documenten, oude teksten, klokken van alle soorten en uit alle tijdperken hebben verzameld, en alles wat met deze nobele traditie te maken heeft.
Bij een bezoek aan de werkplaats is het bovendien mogelijk het gietproces bij te wonen, dat plaatsvindt met een bijzondere techniek, genaamd “verloren-wasmethode”.
