De Filodrammatica piacentina werd officieel opgericht bij besluit van Maria Luigia in 1825, maar was al zo’n vijftien jaar eerder actief. Aanvankelijk kregen de filodrammatici het gebruik van de zaal toegekend die zich in het Collegio dei Mercanti bevond (nu het stadhuis), die geschikt werd omgebouwd tot theater. Toen de gemeente besloot haar kantoren naar deze locatie te verplaatsen, werd de kerk van Santa Franca toegewezen aan de filodrammatici. Dit betrof een kloostercomplex uit de zestiende eeuw, gesticht door cisterciënzer nonnen en opgeheven door Napoleon in 1810. Maria Luigia schonk het aan de gemeente, die het eerst toewijdde aan de nationale garde, vervolgens aan de brandweer en tenslotte aan de muziekschool. Het klooster werd de zetel van het conservatorium, terwijl de kerk, een Latijns kruis met één schip en tongewelf, begin twintigste eeuw werd omgevormd tot een elegant theater met een art-nouveau gevel, naar ontwerp van ingenieur Gazzola. Binnen werd een groot podium en een zaal met hoefijzervormige plattegrond en dubbele loggia toegevoegd, wat de oorspronkelijke structuur niet fundamenteel veranderde, maar veeleer een tweede huid gaf. Het Laïsche Theater (pas later kreeg het de naam “dei Filodrammatici”) werd op 19 februari 1909 ingewijd met “Romanticismo” van Roventa. Dit theater bleef actief tot eind jaren zeventig en verving zelfs het Gemeentelijk Theater in het seizoen 1978-’79, toen dat gesloten was voor restauratie. In mei 1980 vond in het “Teatro della Filo” de laatste voorstelling plaats, waarna scheuren in het gewelf en verouderde installaties tot sluiting leidden, in afwachting van noodzakelijke werkzaamheden om de zaal weer bruikbaar en veilig te maken. In 1926 onderging het theater een eerste herstelbeurt: toen werden inrichting en voorzieningen vernieuwd en werd het plafond opnieuw beschilderd door decorateur Silvio Labò, die op een witte achtergrond een geheel ander motief van architectonische en bloemrijke decoraties creëerde dan de oorspronkelijke stijl uit de vroege twintigste eeuw. De restauratie van het Teatro di Santa Franca begon in september 1997 onder leiding van architect Ilda E. Bee, bijgestaan door ingenieur Ferdinando Soppelsa uit Milaan: het hoofddoel was het gebouw terug te brengen naar de oorspronkelijke staat, volgens het plan van Gazzola tot in de kleinste details. Lampen, vloeren, kozijnen, deuren, stoelen in de zaal, alles werd zorgvuldig gereconstrueerd met vakmensen die deze werkzaamheden konden uitvoeren. Een omvangrijke “allesomvattende” ingreep, die het herstel van metselwerk, herziening van constructies voor naleving van recente veiligheidsnormen en totale installatievernieuwing omvatte, en tenslotte het herstel van het kenmerkende element van dit theater: de art-nouveau gevel. Delicate werkzaamheden aan decoratieve onderdelen (loge’s, pilaren, toneelboog en beschilderd gewelf) begonnen in oktober 1999 en werden afgerond in januari van het volgende jaar. De bedrijven Silvia Ottolini uit Piacenza en Officinarte uit Bologna, die hiermee belast waren, stonden voor een moeilijke taak. Vooral de houten constructie, voornamelijk samengesteld uit dun hout en in de centrale decoratieve panelen van de loges gebogen, was door de jaren heen sterk beïnvloed door materiaalbewegingen, temperatuurschommelingen en door voortdurende vervangingen en aanpassingen om de structuur functioneel te houden. Ook bij de behandeling van de schilderingen in het zaalvelarium was uiterste voorzichtigheid geboden vanwege de gebruikte materialen bij de herstellingen in de jaren dertig: bij het reinigen werd men beperkt tot een zorgvuldige stofverwijdering, terwijl men zich sterk inzette voor het fixeren van de kleuren. Het gordijn, van grote artistieke waarde, toont de visioenen van Vittorio Alfieri – gemaakt door Bernardino Pollinari en afkomstig uit het theater in de zaal van het Collegio dei Mercanti, later geplaatst in het theater aan de Via Santa Franca – werd vakkundig gerestaureerd door het Laboratorio degli Angeli van Maricetta Parlatore. Het zo herstelde theater werd op 25 oktober 2000 opnieuw voor publiek geopend. (Lidia Bortolotti)
Informatie over Gemeentelijk Theater van Santa Franca (voorheen van de Filodrammatici)
Via S. Siro, 9,
29121 Piacenza (Piacenza)
Bron: MIBACT
