British Museum in Londen: gids voor je bezoek

Het British Museum in Londen, Engeland, werd opgericht in 1753 om de erfenis van wetenschapper Sir Hans Sloane te ontvangen. De nalatenschap van Sloane, gehuisvest in een villa in Bloomsbury, omvatte meer dan 70.000 stukken waaronder boeken en manuscripten, natuurhistorische objecten en klassieke, oosterse en Amerikaanse oudheden. In de daaropvolgende vijftig jaar werd de collectie verrijkt met andere geschenken, voornamelijk boeken.

British Museum in Londen: de geschiedenis

Vanaf de negentiende eeuw specialiseert de collectie zich steeds meer in oudheden: na de slag bij de Nijl tegen de troepen van Napoleon arriveerden vele Egyptische sculpturen in het British Museum, waaronder de beroemde stele van Rosetta. Sommige Britse ambassadeurs kochten of verwierven eenvoudigweg archeologische vondsten uit de landen waar ze dienden. Het bekendste en meest besproken voorbeeld is dat van Lord Elgin, die de friezen van het Parthenon en delen van andere monumenten van de Akropolis van Athene naar Londen bracht. Vanaf het midden van de eeuw ondersteunde het British Museum ook talrijke archeologische expedities die het erfgoed van de instelling verder vergrootten.

Het huidige neoklassieke en grotere gebouw werd zo neergezet en er vond een selectie plaats: alle natuurhistorische exemplaren werden overgebracht naar het Natural History Museum en met de oprichting van de National Gallery werd het idee opgegeven om de collectie grafiek en schilderkunst uit te breiden.

Het British Museum was tot het einde van de twintigste eeuw een expositieruimte gericht op archeologie en oudheden tot aan de Engelse middeleeuwen; de hele oostelijke vleugel van de begane grond bevatte de King George III’s Library met een waardevolle tentoonstelling van manuscripten. In het midden van de binnenplaats bevindt zich de Reading Room, de iconische leeszaal die ook door Gandhi, Karl Marx, George Orwell en Oscar Wilde werd gebruikt.

Het British Museum vandaag

Het einde van de twintigste eeuw bracht grote veranderingen die zichtbaar zijn in de huidige opzet van het museum. In 1997 werd de boeken- en manuscriptencollectie verplaatst naar de nieuwe locatie van de British Library, naast het station St Pancras. Hierdoor kwam de hele oostelijke vleugel van de begane grond en de Reading Room vrij.

De binnenplaats kreeg een glazen dak, een meesterwerk van Norman Foster, en werd omgetoverd tot een groot plein dat alle vleugels van het gebouw verbindt. De oostelijke zijde herbergt nu twee grote thematische zalen, gewijd aan respectievelijk de Verlichting en de geschiedenis van het verzamelen. Hun doel is om de factoren uit te leggen die de geboorte en ontwikkeling van het British Museum hebben gestimuleerd: enerzijds de centraliteit van de rede, en daarmee de wetenschappelijke zoektocht, kenmerkend voor de achttiende eeuw, en anderzijds het belang van particuliere donaties.

Bovendien is geprobeerd de oorspronkelijke geest van de instelling terug te brengen, ten koste van de bijna exclusieve specialisatie in archeologie. Het encyclopedisch museumconcept is losgelaten en het museum positioneert zich nu als “Wereldmuseum”, waar je twee miljoen jaar menselijke geschiedenis en cultuur kunt volgen. Hiervoor zijn drie zalen op de eerste verdieping gewijd aan de Europese kunst vanaf 1400 tot heden, en vooral zijn de etnografische collecties teruggebracht naar Bloomsbury, die eerder ondergebracht waren in het Museum of Mankind.

Zonder kritiek te willen leveren op deze aanpak, loopt het publiek het risico het parcours als wat onsamenhangend te ervaren, mede door het enorme aantal tentoongestelde stukken. Daarom stellen wij hier een route van ongeveer drie uur voor, die de bezoeker langs verschillende historische perioden begeleidt en de belangrijkste stukken van de collectie laat ontdekken.

British Museum, wat te zien: de werken en hoogtepunten die je niet mag missen

De Egyptische beeldhouwkunst

Direct na binnenkomst bij de hoofdingang sta je in de Great Court. Wanneer je de eerste deur links neemt, maak je meteen een tijdreis van duizenden jaren: je bevindt je in de grote zaal gewijd aan Egyptische beeldhouwkunst, met grote standbeelden, steles en sarcofagen die de volledige geschiedenis van deze beschaving beslaan.

Een ereplaats in de zaal is gereserveerd voor de Stele van Rosetta, de zwarte steen met een decreet van koning Ptolemaeus V geschreven in drie talen: Egyptische hiërogliefen, demotisch Egyptisch en Grieks. De aanwezigheid van de Griekse taal maakte de ontcijfering van hiërogliefen mogelijk en opende de deur naar Egittologische studies.

Het grootste beeldhouwwerk in de zaal is het fragment van het standbeeld van Ramses II uit Karnak, ongeveer duizend jaar ouder dan de Stele van Rosetta. Alleen het hoofd en een deel van de borstkas zijn bewaard gebleven en het beeld is meer dan tweeënhalve meter hoog. Samen met een tweelingbeeld maakte het deel uit van de monumentale ingang van het graf van de farao. Dergelijke beelden waren bedoeld als dragers van de goddelijke figuur en moesten daarom eeuwig meegaan: dit verklaart de grote afmetingen en het gebruik van bijzonder harde stenen.

De Assyrische beeldhouwkunst

Na de Egyptische sculptuur zaal word je verwelkomd door twee imposante gevleugelde leeuwen met mensenhoofden die de deur bewaken naar het deel over Assyrische beeldhouwkunst. De leeuwen komen uit het paleis van koning Ashurnasipal II in Nimrud (het huidige Noord-Irak) en dateren uit de negende eeuw v.Chr.

De belangrijkste stukken in deze sectie zijn de friesstukken uit de koninklijke paleizen, geplaatst in aangrenzende zalen: uit het paleis van Nimrud in zalen 7 en 8, uit Ninevé in zaal 9 en uit het paleis van Assurbanipal in Nimrud en dat van Sargon II in Khorsabad in zaal 10. De scènes tonen vooral hofleven, oorlog en jacht. Het leeuwenjacht was vooral voorbehouden aan koningen en symboliseerde de toewijding van de vorst aan de bescherming van zijn volk. De reliëfs zijn zo helder en gedetailleerd dat ze als een film bekeken kunnen worden.

De Griekse kunst

De zalen gewijd aan Griekse kunst zijn een triomf van vaasschilderkunst, architectuur en beeldhouwkunst. Voor het eerst zaal 17 betreden is vaak een emotioneel moment: je staat namelijk tegenover het monument van de Nereïden van Xanthus, een mausoleum in de vorm van een Grieks tempel met een hoog gebeeldhouwd podium. Men denkt dat het monument het graf van Arbinas was, vorst van West-Licië in de vierde eeuw v.Chr.

De volgende zaal is gewijd aan de friezen van het Parthenon, terecht met een ereplaats. Beschouwd als het hoogtepunt van de klassieke Griekse kunst, was het Parthenon gewijd aan Athena, beschermgodin van Athene, en vierde het de glorietijd van de stad onder leiding van Pericles. De frontonsculpturen (gemaakt door Phidias) en metopen tonen mythologische scènes, terwijl de fries langs de lange zijden de Panathenaeïsche processie afbeeldt, het religieuze feest ter ere van de godin.

Zaal 19 bevat stukken van andere monumenten van de Akropolis van Athene, zoals de tempel van Athena Nike en het Erechtheion, waarvan een kariatide is tentoongesteld, een van de zes vrouwelijke beelden die als zuil dienden.

Voordat men de eerste verdieping verlaat, is het de moeite waard zaal 21 te bezoeken, gewijd aan het mausoleum van Halicarnassus. Beschouwd als een van de zeven wereldwonderen, was dit monument geïnspireerd op dat van de Nereïden van Xanthus, maar veel groter, extravagant en rijker aan sculpturen en friezen. Het enorme paard dat in het British Museum te zien is, maakte deel uit van een beeldengroep die een quadriga afbeeldde en op het dak stond.

De Egyptische begrafeniswereld

Hoewel de begane grond van het British Museum vooral wordt gebruikt voor het tentoonstellen van beelden en architectonische fragmenten, worden er op de eerste verdieping kleinere voorwerpen tentoongesteld. Naast de grandeur en nadruk van kunstwerken is er ook ruime aandacht voor alledaagse gebruiksvoorwerpen.

Dit geldt bijvoorbeeld voor de Egyptische zalen, waaronder zalen 61 tot 63 bijzonder populair zijn vanwege hun fascinerende funerair thema. In zaal 61 zijn de grafgiften en schilderingen uit het graf van Nebamun te zien. De schilderingen geven een levendig beeld van de visuele impact van Egyptische graven. In zalen 62 en 63 bevindt zich een uitgebreide collectie sarcofagen, mummies (ook van dieren) en begrafenisvoorwerpen. 

De Ur standaard

De zalen op de eerste verdieping gewijd aan het Nabije Oosten (zalen 52 tot 59) verdiepen zich in de historische ontwikkeling van diverse beschavingen die in deze regio gedurende millennia werden afgewisseld (zoals de Sumeriërs, Babyloniërs, Assyriërs, Hettieten, Feniciërs, Perzen).

Een must-see is de beroemde standaard van Ur, een Soemerisch kunstwerk rond 2500 v.Chr., tentoongesteld in zaal 56. Het is een houten paneel ingelegd met lapis lazuli, schelp en parelmoer, waarschijnlijk gebruikt om op een stok te plaatsen en meegevoerd in een processie. Op de ene kant zijn oorlogsscènes te zien, aan de andere kant vredesscènes na militaire overwinningen: een banket, dankoffers aan de goden en slaven die buit dragen. Het verhaal ontvouwt zich als een stripverhaal, en de standaard van Ur wordt beschouwd als het hoogtepunt van deze vertelwijze in Mesopotamië.

Het dagelijks leven in het oude Griekenland en Rome

De aspecten van het dagelijks leven in Griekenland en Rome worden uitgebreid beschreven in zaal 69. Men hoeft hier geen parade van kunstwerken te verwachten, maar een rijke en doordachte selectie van gebruiksvoorwerpen geordend naar aspecten van het alledaagse leven in de klassieke wereld.

Wie echter de esthetiek niet wil missen, vindt in zaal 70 de prachtige Portland Vase uit de augusteïsche periode: een kobaltblauwe vaas met witte cameeën. Het onderwerp is controversieel, maar de fijnheid van de figuren en de aanwezigheid van Eros met zijn boog suggereren een kostbaar huwelijksgeschenk. De vaas werd fragmentarisch aangetroffen en de restauratie ervan staat bekend als een mijlpaal in de restauratiegeschiedenis.

De Vroege Middeleeuwen en de site van Sutton Hoo

Zaal 41 is gewijd aan de Europese geschiedenisperiode die de overgang markeert van het Romeinse Rijk naar het ontstaan van moderne staten (3e tot 11e eeuw na Chr.).

Een speciale plek is gereserveerd voor de site van Sutton Hoo in Suffolk. De opgravingen brachten twee Angelsaksische begraafplaatsen aan het licht uit respectievelijk de 6e en 7e eeuw na Chr. Naast grafheuvels werd het opmerkelijkste ontdekt: een scheepsgraf. Hoewel het hout volledig vergaan is, maken de afdruk in de grond en de originele metalen klinknagels reconstructie mogelijk. Het grafbezit is uitzonderlijk rijk en omvat met granaat ingelegde wapens, zilveren bekers, een helm, een zessnarige lier en prachtige gouden sieraden van buitengewone kwaliteit.

De etnografische collecties

De tot nu toe bezochte zalen behoren tot de klassieke collectie van het British Museum. Zoals gezegd, laat het nieuwe museaconcept ook ruimte voor interessante etnografische collecties verspreid over alle verdiepingen. In de kelder zijn Afrikaanse artefacten te bewonderen, terwijl de bovenste verdiepingen collecties uit Noord-Amerika, Mexico, China, India, Korea, Zuid-Azië en Japan tonen.

De laatste aanraders bevinden zich in zaal 24 van de begane grond, gewijd aan het thema leven en dood: een van de mysterieuze beelden van Paaseiland.

British Museum: openingstijden en praktische informatie

Het British Museum is dagelijks geopend van 10.00 tot 18.00 uur. De toegang tot de permanente collectie is gratis, tijdelijke tentoonstellingen zijn betaald. Momenteel is reserveren van toegang vereist via de website www.britishmuseum.org en moet het aangegeven parcours gevolgd worden. Sommige zalen zijn gesloten.

British Museum: metro en bus

Het British Museum is gemakkelijk bereikbaar met de metro (stations Holborn en Tottenham Court Road) en verschillende bussen (de 14 is het meest handig).

British Museum: entreeprijs

De toegang tot het British Museum is gratis. We raden echter enkele activiteiten aan in Londen waarbij je de rij kunt overslaan.

British Museum: in het kort

Het British Museum is zonder twijfel een van de belangrijkste en bekendste toeristische attracties van de multiculturele Britse hoofdstad, namelijk Londen.

De stad aan de Theems herbergt een reeks fascinerende en wereldberoemde musea, maar het British Museum is de belangrijkste vanwege het aantal (meer dan acht miljoen objecten) en de prestige van de stukken die het bevat. Een belangrijk aspect is dat, net als alle andere musea in de stad behalve het wassenbeeldenmuseum (Madame Tussauds), het museum een gratis toegang heeft. Dit is een bewonderenswaardige Londense uitzondering op de regel, aangezien in de meeste andere wereldsteden cultuur betaald moet worden.

Het British Museum werd in 1753 gebouwd door arts en wetenschapper Hans Sloane en is een van de weinige musea ter wereld die, via schilderijen, beelden en andere objecten, de aanwezigheid van de mens van het prille begin tot aan de moderne tijd kan getuigen. Het huisvest voorwerpen die alle culturen van de wereld vertegenwoordigen, zowel hedendaagse als historische.

Het museum is verdeeld in negen verschillende secties: Afrika en Amerika, Oude Nabije Oosten, Azië, Groot-Brittannië en Europa, Egypte, Griekenland en Rome, Japan, Munten en Medailles, Prenten en tekeningen.

Onder de meest bekende en prestigieuze werken in het British Museum noemen we de Stele van Rosetta (steenplaat met hiërogliefen, demotische en Griekse inscripties), Egyptische mummies, de sculpturen van het Parthenon en de schat van Oxus.

Deze schatkist van onschatbare waarde is slechts een klein deel van het enorme artistieke, culturele en architectonische erfgoed dat Londen te bieden heeft. Een week is de beste tijd om alle belangrijkste bezienswaardigheden van de stad van de koningin te bewonderen.