Badia di Cava dei Tirreni: Benedictijns klooster en nationaal monument

De Abdij van Cava de’ Tirreni werd gesticht door San Alferio Pappacarbone die zich in 1011 terugtrok in de vallei van de Selano, onder de grote grot Arsiccia, om er een kluizenaarsbestaan te leiden. Door de toevloed van discipelen werd hij aangezet tot de bouw van een bescheiden klooster met een kleine kerk.

De Badia di Cava de’ Tirreni bestaat al meer dan duizend jaar: tien eeuwen onafgebroken monastieke geschiedenis sinds San Alferio het klooster stichtte met een gelukkige keuze wat betreft de locatie.

Een onuitputtelijke levenskracht en een vooruitstrevend cultureel beleid kenmerken deze en andere beroemde benedictijnenabdijen, geïnspireerd door de beroemde Abdij van Montecassino, die in het verleden ook een voorbeeld was van pracht en elegantie. Bovendien stelden de welvarende financiën van de abdij, die uitgebreide bezittingen had in het zuiden van Italië, de abten in staat om de meest prestigieuze en actuele kunstenaars van die tijd in te huren, terwijl andere, minder bekende, regelmatiger werden ingezet.

Wat te zien in de Abdij van Cava de’ Tirreni

Basiliek van de Heilige Drie-eenheid

Uitgebouwd en omgevormd tot een basiliek met meerdere beuken onder abt San Pietro I (1079-1123), breidde de Abdij haar invloed buiten de lokale grenzen uit en werd zij het hoofd van een uitgebreide monastieke congregatie (Ordo Cavensisis). In 1394 verleende paus Bonifatius IX het de status van bisschopszetel en maakte het het hoofd van een bisdom.

De huidige basiliek werd in 1761 gebouwd op initiatief van abt D. Giulio De Palma en naar ontwerp van architect Giovanni del Gaizo. Het interieur is vooral na de moderne wandbekleding en de vloer van meerkleurige marmer zeer licht en harmonieus. Van de oude basiliek zijn, behalve de marmeren preekstoel in Cosmateske stijl uit de 12e eeuw, nog twee kapellen met kostbare beeldhouwwerken van Tino da Camaino bewaard gebleven, in opdracht van abt en koninklijk adviseur Filippo de Haya: op het altaar van de eerste kapel links, met een antependium uit de 11e eeuw, is een reliëf te zien van Maria met kind tussen San Benedetto en San Alferio, die abt de Haya aan Maria presenteert.

Altaar van de basiliek

Op het altaar van de tweede kapel rechts bevinden zich twee groepen: de vrome vrouwen en de Romeinse soldaten aan de voet van het kruis. Direct na het hekwerk zijn aan de wanden vier marmeren beelden, waaronder de opmerkelijke zestiende-eeuwse beelden van San Felicita en San Matteo.

Verder is rechts de cel-grot van San Alferio met de urn die zijn relikwieën bewaart, links het altaar van San Leone met zijn urn en aan de wand nog meer relikwieën van heiligen. De fresco’s in de basiliek zijn het werk van de Calabrese schilder Vincenzo Morani, die in 1857 op het koepelplafond het tafereel “S. Alferio in contemplatie van de Heilige Drie-eenheid” schilderde.

Koepel en fontein

In de koepel is een visioen van de Apocalyps afgebeeld; in het rechter transept “Dood van S. Benedetto“; links “Opstanding” met profeten en apostelen. Onder de 12 altaren van de basiliek liggen de relikwieën van de 12 heilige abten. Naast de kerk bevindt zich de fontein uit 1772, vervaardigd door Tommaso Liguoro.

De kloostergang van de Badia di Cava de’ Tirreni

De kleine kloostergang uit de 11e-13e eeuw, zij het van bescheiden afmetingen, is het meest sfeervolle en karakteristieke deel van de Badia di Cava de’ Tirreni: hoewel hij verschillende wijzigingen heeft ondergaan, verwijst de structuur naar de hedendaagse Amalfitaanse kloostergangen en die van San Domenico in Salerno en Santa Sofia in Benevento, verdeeld in viervoudige bogen met hoefijzervormige bogen, die een islamitische invloed getuigen.

Direct naast het kloostertje bevindt zich de grote Hoofdzalen uit de 13e eeuw, waarin enkele kostbare Romeinse sarcofagen staan die meestal uit de 3e eeuw na Christus dateren. Zeer indrukwekkend zijn ook de verschillende ruimtes uit diverse periodes – gebouwd vanaf de 9e-10e eeuw met herstellingen in de 12e eeuw – die zich in de kelders van het klooster en het kloostertje bevinden, het zogenaamde “Langobardische kerkhof”, dat diende als begraafplaats voor monniken en wereldlijke personen die uit devotie hier begraven wilden worden.

Museum van de Abdij van de Heilige Drie-eenheid

Veel werken van het Museum van de Abdij van Cava de’ Tirreni zijn te bewonderen in hun oorspronkelijke of in later verplaatste omgeving. Andere zijn geplaatst in het museum dat zich in drie sfeervolle zalen bevond, behorend tot het oude Palatium uit het einde van de 13e eeuw, bestemd voor gasten. Ook andere werken werden later aan de collectie van het monument toegevoegd, zoals het altaarstuk voor de kerk van San Cesareo door Agostino Tesauro of het rond schilderij door Francesco Penni naar ontwerp van Raffaello.

Na een uitgebreide verzameling van protomi, amforen, Romeinse sarcofagen en fragmenten van middeleeuwse beeldhouwkunst in de eerste zaal, volgen in de prachtige zaal uit de 13e eeuw kostbare en elegante schilderijen uit de 14e-15e eeuw van de Sienese school, een polychroom houten beeld van een Maria met Kind uit dezelfde periode en een brede verzameling schilderijen op paneel uit de 16e eeuw.

De uitgebreide reeks schilderijen op doek, waaraan door langdurige opslag kritiek ontbrak, is ondergebracht in de recent gerenoveerde zaal. Essentiële of idyllische interpretaties van beroemde bijbelse onderwerpen, drukke slag- of mystieke scènes, imposante afbeeldingen van kerkvaders en extatische heiligen bieden een idealistische tocht door twee eeuwen schilderkunst, de 17e en 18e eeuw, in belangrijke voorbeelden van naturalistische, classicistische of barokke stijl, in formaten van groot doek tot studie.

In de vitrines zijn metalen, porseleinen, ivoren en keramische voorwerpen te zien uit verschillende tijden en ateliers. Onder hen een fijn Byzantijns ivoren doosje uit de 12e eeuw, zeldzame middeleeuwse keramiek, vermoedelijk vervaardigd in de kloosterwerkplaatsen, een fraaie verzameling 18e-eeuwse aardewerkschotels uit Abruzzo, 15e-eeuwse Neapoletaanse majolica tegels en kostbare kerkelijke gewaden. Een 14e-eeuwse zeekaart en enkele koralen in twee vitrines geven slechts een voorproefje van het kostbare archiefmateriaal dat de Badia bewaart.

Bibliotheek van de Badia di Cava de Tirreni

In het kloostercomplex bevindt zich de bibliotheek, een van de elf die aan de Nationale Monumenten zijn verbonden, met een archief waarvan de oorsprong teruggaat tot de stichting van het klooster (11e eeuw) om de monniken van boeken te voorzien, zoals voorgeschreven in de Regel van Sint Benedictus.

Het archief, gehuisvest in twee zalen uit het einde van de 18e eeuw, bevat kostbare perkamenten en papieren manuscripten, meer dan vijftienduizend perkamenten, waarvan de oudste uit 792 na Christus dateert. Bekende codices zijn de Visigotische Bijbel uit de 9e eeuw, de Codex legum Langobardorum uit de 11e eeuw, de Etymologiae van Isidorus uit de 8e eeuw, de De Temporibus van Beda uit de 11e eeuw en de De septem sigillis van Benedictus van Bari uit de 12e eeuw, waarvan de monniken in de marges de belangrijkste gebeurtenissen van de abdij en de hedendaagse wereld noteerden. Deze margeoptekeningen vormen de Annales Cavenses, die meermalen zijn uitgegeven.

Wat betreft de perkamenten, zijn de privé-documenten chronologisch geordend en opgeborgen in diplomatieke kisten waarvan elke kist 120 perkamenten bevat, terwijl de openbare documenten in de grote kist meer dan zevenhonderd stuks tellen. Al gepubliceerde documenten in de Codex Diplomaticus Cavensis dateren uit de jaren 792-1080 en omvatten precies 1669 stukken. Onderzoekers wordt het raadplegen vergemakkelijkt door een Regestum Pergamenarum. De aangrenzende bibliotheek, verdeeld over drie zalen, bezit meer dan 80.000 werken met vele incunabelen en belangrijke zestiende-eeuwse drukken.

Voorstanders van de bibliotheek waren onder meer de monniken van S. Giustina (op veel incunabelen staat de aankoop vermeld die specifiek voor Cava in Venetië geschiedde), abt D. Vittorino Manso (hij was de eerste die dacht aan een scheiding van gedrukte boeken en manuscripten en kreeg in 1595 van paus Clemens VIII een bul die het verboden maakte boeken uit de bibliotheek mee te nemen, onder dreiging van excommunicatie), abt D. Filippo De Pace (zijn naam staat op duizenden boeken). Op kerstavond 1796 veroorzaakte een ernstige schade toen een massa aarde en stenen instortte vanuit het bovenliggende gedeelte van Cava, wat de bibliotheek “totale schade” toebracht. Het is zeker dat veel boeken en enkele manuscripten verloren gingen.

In de 19e eeuw werden het klooster en haar bibliotheek niet getroffen door natuurrampen, maar door politieke onstuimigheden: de opheffing van religieuze orden trof de abdij in 1807 door koning Giuseppe Bonaparte van Napels en in 1866 door koning Vittorio Emanuele II van Sardinië. In beide gevallen bleef de abt verantwoordelijk, eerst als directeur van de instelling in 1807 en vervolgens als conservator van het Nationaal Monument in 1867, terwijl enkele monniken als bewakers bleven, waarmee de bibliotheek feitelijk staatsbezit werd.

Deze juridische status is tot op heden onveranderd gebleven. De monniken bleven zich toeleggen op beheer met dezelfde zorg voor behoud en uitbreiding van de boekencollectie. Zoals vroeger richtte de uitbreiding zich vooral op disciplines passend bij een monastieke bibliotheek: patristiek, theologie, recht en geschiedenis.

Rondleidingen Badia di Cava de’ Tirreni

Rondleidingen zijn dagelijks beschikbaar op werkdagen en feestdagen, openingstijden: van 8:30 tot 12:00. Voor groepen is reserveren en het afstemmen van andere tijden aan te raden. Telefoon: 089.463922/347 1946957

Route: Kathedraal, Kapel van de Heilige Vader Cavensi, Grot van Sint Alferio, Oude Kapellen met altaren uit de 11e eeuw, Romaanse kloostergang, Oude en Nieuwe hoofdstukkenzaal, Kapel van Sint Germano, Catacomben, Langobardisch kerkhof, Museum.

Misdiensten Badia di Cava de’ Tirreni

Weekdagen

• 07:30 uur – Heilige Mis met Gregoriaanse gezangen
• 16:00 uur – Vespers met Gregoriaanse gezangen

Zondagen en feestdagen

• 11:00 uur – Heilige Mis met Gregoriaanse gezangen
• 16:00 uur – Vespers met Gregoriaanse gezangen

Openingstijden Basiliek Cava de’ Tirreni

Geopend op weekdagen

• Ochtend: 07.15 – 12.00
• Avond: 16.30 – 18.30

Zondagen en feestdagen

• Ochtend: 08.15 – 12.15
• Avond: 16.30 – 18.30
• Bekentenissen van 9.30 tot 10.30