De behoefte om de stad te voorzien van een openbaar theatergebouw was in Rimini al sinds de 17e eeuw sterk aanwezig. In 1681 werd de bouw van een permanent theater in de Salone dell’Arengo besloten, met een zaal verdeeld in vier rangen met eenentwintig houten loges. Vanwege de houten constructie en de onvoldoende capaciteit werd het later gesloten en in 1839 gesloopt. Tegelijkertijd was in 1731 het Teatro Arcadico actief, behorend tot de Accademia dell’Arcadia en bestaande uit twee rangen loges. Francesco Galli Bibiena voerde in 1732 restauratiewerkzaamheden uit, maar er zijn geen verdere berichten over dit theater na de midden 18e eeuw. Na de sloop van het oude theater werd het kleine en privé Teatro Buonarroti geopend, opgericht in 1816 op initiatief van leden van de Accademia de’ Pilati. De gemeenteraad beval de sluiting in 1843 wegens de bouwkundige onveiligheid. Er werd toen een tijdelijk houten podium gebouwd in de Sala Municipale, voorzien van een dubbele loge-orde; de kosten werden door de burgers gedragen. De behoefte, gevoeld door de aristocratie en de rijke koopmansklasse, aan een representatief gebouw in het stadsweefsel dat als centrum van het sociale leven diende, leidde tot de beslissing een nieuw theater te bouwen, architectonisch en functioneel ontworpen als zelfstandig gebouw. Als geschikte locaties werden Piazza del Corso en Piazza della Fonte overwogen; na lange discussie tussen voorstanders van beide pleinen viel de keuze op laatstgenoemde, tegenwoordig Piazza Cavour, op de plaats van het voormalige Forni-gebouw dat door de gemeente werd gebruikt als militaire kazerne. Op 14 juli 1840 werd besloten het theater in dit gebied op te richten. Op 9 december van hetzelfde jaar kreeg de architect uit Modena, Luigi Poletti, de opdracht voor het ontwerp. “Ontworpen door de Ingenieur Commandeur Luigi Poletti, wijkt het Teatro di Rimini af van de moderne theaters: monumentaal en groots is zijn architectuur, zo dat men het een werk uit de robuuste Romeinse tijden zou durven noemen” (cit. Monografie…). “Op 8 augustus van dat jaar [1843] vond de plechtige eerste steenlegging plaats en het casco van het gebouw was voltooid op 22 november 1846. De afwerking en decoraties konden pas in 1854 worden hervat en werden in 1857 voltooid” (cit. Monografie…). Het theater werd op 16 augustus 1857 geopend met voorstellingen van Trovatore, Lucrezia Borgia en Aroldo, met de deelname van Giuseppe Verdi. Door gemeentelijk decreet in oktober 1859 kreeg het de naam Teatro Vittorio Emanuele. Het betrof een monumentale compositie, geïnspireerd door klassieke architectuurconcepten: de morfologische verwijzing van de hoofdgevels van het theater, gekenmerkt door bogen en pijlers, was de Tempio Malatestiano van Leon Battista Alberti. Het gebouw bestond uit een rechthoek verdeeld in drie delen, waarvan het eerste een grote zuilengalerij, de atria en de trappen naar de loges omvatte: atrium en trappen werden versierd met beelden van de beeldhouwer Pietro Tenerani. Het middendeel bevatte het parterre, het derde deel het podium. Vanuit het atrium was er toegang tot het hoefijzervormige parterre, omgeven door een gang en bestaande uit drie rangen van elk eenentwintig loges, daarboven lag het balkon (loggione). Ook binnen werd het morfologische motief van de bogen (op de eerste logenrij) herhaald, die rustten op een hoge plint. De tweede en derde rang werden omlijst door twintig Corinthische zuilen waarop de architraaf en het balkon van het loggione rustten. Het orkestbak was voorzien van twee loges aan elke zijde. De decoraties van de theaterzaal “in glanzende stucco en vergulde stuc” waren het werk van Corsini uit Urbino en Fiorentini uit Imola. Het plafond, verdeeld in drie concentrische zones met voorstellingen van de Uren en de sterrenbeelden en portretten van de beroemdste dramatische auteurs, werd gedecoreerd door de Bolognese Andrea Besteghi. Het podium, van aanzienlijke afmetingen, had twee trappen, gangen, kleedkamers voor acteurs en een absisvormige achterwand. “Het gordijn werd toevertrouwd aan de beroemde Coghetti die daarop Caesar bij de oversteek van de Rubicon afbeeldde, volgens Lucanus, anders dan de schilder Capizucchi uit Rimini die op het gordijn van het oude theater de toespraak op het forum van de stad uitbeeldde” (cit. Compendio…). De decors werden gemaakt door Michele Agli, afkomstig uit Rimini. Van het oorspronkelijke gebouw is momenteel alleen het eerste deel, bestaande uit portiek, atria en trappen, overgebleven, aangezien de zaal tijdens een bombardement in 1943 werd verwoest. De ruimte waar de zaal stond is in gebruik als sportschool. Het monumentale foyer is in gebruik als raadzaal. De afronding van deze ruimte werd toevertrouwd aan de architect uit Rimini, Gaspare Rastelli, die het ontwerp van Poletti niet volgde. Dit overgebleven deel van het theater verkeert in uitstekende staat dankzij restauratiewerkzaamheden. Midden jaren zeventig werd een nationale prijsvraag uitgeschreven voor projecten voor de herbouw van de vernielde delen van het theater. De resultaten werden in het voorjaar van 1976 bekendgemaakt tijdens een tentoonstelling in Rimini, vergezeld van een catalogus verzorgd door Giuliano Gresleri en Stefano Pompei. Winnaar van de prijsvraag was professor Adolfo Natalini uit Florence, die voor het ontwerp een groep van zes architecten coördineerde. Het project werd niet gerealiseerd vanwege beperkingen van de Archeologische Opzichter en de Opzichter voor Omgevings- en Architectonisch Erfgoed. Intussen zijn passende onderzoeken uitgevoerd, waaronder archeologische opgravingen in het betrokken gebied die, onder andere, een Romeinse domus, Byzantijnse vondsten en sporen van de oude Malatesta-muren aan het licht brachten, waardoor het herstel van het theater, in overeenstemming met de bevoegde beschermingsinstanties en met respect voor de context en waardering van het blootgelegde archeologisch gebied, gerealiseerd zou moeten worden. Recentelijk is door meerdere partijen het voorstel gedaan voor een filologische reconstructie van het theater, wat het herstel van een buitengewoon gebouw met sterke symbolische waarde mogelijk zou maken. Een grote zaal op de begane grond van het overgebleven voorgebouw, bestaande uit portiek, atria en brede trappen, is ingericht als tentoonstellingsruimte. De expositieactiviteiten, die al enkele jaren plaatsvonden, werden enige tijd onderbroken wegens noodzakelijke consolidatiewerken, en werden in 2001 hervat. Jaarlijks worden er tentoonstellingen van Cartoon Club gehouden, binnen het internationale stripfestival in Rimini; verder wordt de ruimte vooral aan particulieren verhuurd voor kunstexposities, volgens een gemeentelijk reglement dat tijden, modaliteiten en kosten bepaalt. (Nadia Ceroni / Lidia Bortolotti)
Informatie over Theater Amintore Galli (Ex Vittorio Emanuele II)
Piazza Cavour,
47921 Rimini (Rimini)
Bron: MIBACT
