In 1494 schonk de Moro de Molen van Mora Bassa als huwelijksgeschenk aan zijn vrouw Beatrice d’Este. Na haar dood, in 1498, overdroeg de Sforza de Molen met het omliggende land aan de Dominicanen van Santa Maria delle Grazie in Milaan, die eigenaar bleven tot de komst van Napoleon, die deze bezittingen confisqueerde.
In 1803 kocht de Markies Saporiti de Molen en het gehele landgoed van de Sforzesca terug van de Napolionische staat, waarna hij het gehele bezit naliet aan zijn neef Rocca di Reggio Emilia, aan wie Carlo Alberto, koning van Piëmont, in 1845 het Markgraafschap van de Sforzesca zou erkennen.
Na een erfdeling kwam Mora Bassa in handen van de Milanese graven Archinto Gropallo Saporiti, die in 1988 het stuk van de Roggia Mora met de bijbehorende waterwerken overdroegen aan de Vereniging Irrigatie Est Sesia, de huidige eigenaar. In 2000, dankzij het initiatief van Est Sesia en met bijdragen van de regio Lombardije en de gemeente Vigevano, werd de Molen omgevormd tot een museum.
Binnen in de zalen is er een tentoonstelling van veertig panelen getiteld “Water tekent het landschap“, die de veranderingen in het territorium door de eeuwen heen illustreert, en een tentoonstelling over “Leonardo’s machines“, met projecten van de Florentijnse genie, bestudeerd en vervaardigd door twee bekwame ambachtslieden: Gabriele Niccolai en Dario Noè, met goedkeuring van professor Carlo Pedretti.
De machines, gemaakt van hout zoals in de 1400s, zijn volledig operationeel en stellen jong en oud in staat om deze wereld, voor ons zo ver weg, aan te raken, te begrijpen en te ervaren. De emotie van deze plek is ook de zaal waar ontmoetingen plaatsvonden tussen de Moro en Cecilia Gallerani, de “Dame met de Hermelijn” geportretteerd door Leonardo, en waar volgens de legende de geesten van de twee geliefden nog rondwaren.
Buiten bezit de molen een grote tuin, waarvan een deel een parcours-laboratorium herbergt voor het bestuderen van irrigatiewatermeetsystemen en een multifunctionele zaal voor congressen, conferenties, cursussen en workshops.
Informatie over Molen van Mora Bassa: Strada Mora Bassa, 38 – 27029 Vigevano (Pavia). Tel. 393 9517846. Email: info@lacittaideale.org
