Het Antonino Pio Stadion, gelegen direct ten westen van de stad Puteoli, staat op een natuurlijk terras, met de noordelijke gevel gericht op de oude Via Domitiana (nu via Luciano) en de zuidelijke zijde sfeervol uitkijkend over de Golf van Pozzuoli. Zoals de oude bronnen ons informeren, werd de bouw van het stadion gepromoot door keizer Antonino Pio om de filhellenistische geest van zijn voorganger Hadrianus te vieren, die in Baia stierf in 138 n.Chr. en aanvankelijk werd begraven in het gebied van een van Cicero’s villa’s in Pozzuoli; later deed Antonino Pio, na het weerleggen van de bezwaren van de senaat, zijn resten naar Rome overbrengen en richtte in Pozzuoli, op de plaats van de eerste begrafenis, Olympische spelen in volgens de Griekse naam Eusebeia.
Het stadion (ongeveer 300 x 70 m) heeft een traditionele rechthoekige plattegrond met een van de korte zijden gebogen (sphendone) en de andere, gereserveerd voor de start van de atleten, met een lichte kromming. Aan deze zijde – waar in het laatste decennium van de vorige eeuw verschillende opgravingscampagnes plaatsvonden dankzij regionale fondsen – opent zich een monumentale doorgang met een dubbele muur, oorspronkelijk overdekt met een stenen tongewelf. Deze ingang leidde de atleten rechtstreeks naar de baan en bestond uit meerdere bogen gemaakt van grote blokken lokaal vulkanisch gesteente (zogenaamde piperno), bekleed met een lichte pleisterlaag; van deze bogen stonden oorspronkelijk alleen de pijlers nog overeind, terwijl de boogstenen, die allemaal waren ingestort, tijdens recente restauraties opnieuw op hun oorspronkelijke plaats zijn teruggeplaatst. Toegang voor toeschouwers was aan de noordelijke zijde via verschillende uitbouwen, waarvan alleen de eerste aan de oostkant is blootgelegd, gescheiden door groene ruimtes. Via deze passage komt men in een gang met een vloer van cementmortel (cocciopesto) en een samengestelde gewelfde overkapping; van hieruit kon het publiek via verschillende doorgangen (vomitoria) de verschillende secties van de tribunes (cavea) bereiken. Zoals in de meeste oude theaters was ook de cavea van het Antonino Pio Stadion ingedeeld in drie delen, elk voor verschillende groepen toeschouwers. Het laagste deel van de cavea (ima), bestemd voor vooraanstaande personen, is gescheiden van de renbaan door een afscheidingsmuur (balteus) en bevat twee rijen zitplaatsen van piperno-blokken; van de middelste en bovenste delen van de cavea (media en summa) zijn daarentegen de treden niet bewaard gebleven, maar volgens enkele sporen zouden die niet van piperno zijn geweest.
Informatie over Antonino Pio Stadion
Via Campi Flegrei
80078 Pozzuoli (Napels)
081.5266007 (Kantoor voor Archeologische Monumenten van Pozzuoli)
sar-cam.pozzuoli@beniculturali.it
https://sbanap.campaniabeniculturali.it
Bron: MIBACT
