Italië is één groot cinematografisch decor. Er is geen hoek van het Bel Paese die niet als achtergrond heeft gediend voor een filmscène, die op haar beurt heeft bijgedragen aan de bekendheid en vertrouwdheid van die plek. Op ontdekkingsreis gaan naar deze vaak dichterbij en toegankelijker liggende locaties kan een inspirerend idee zijn voor een weekend of een uitstapje buiten het gewone, waarbij je plaatsen en monumenten ervaart onder een ander licht, met al die suggesties en nieuwsgierigheden die schuilgaan achter het complexe filmproces. Van Venetië via Brescello, van Toscane tot de Sassi van Matera en de Eolische Eilanden, hier een korte kaart van Italië als filmlocatie.
- Venetië was een veelgebruikt decor voor talloze films: romantische (bijv. “Zomertijd” met Katharine Hepburn of “De anonieme Venetiaan” van Enrico Maria Salerno), drama’s (“De dood in Venetië” van Visconti), spionage (“007: Vanuit Rusland met liefde”), komedies (“Venetië, de maan en jij” van Dino Risi, met Alberto Sordi en Nino Manfredi). En avontuurlijke films zoals “Indiana Jones en de laatste kruistocht,” het derde deel van de serie, die regisseur Steven Spielberg eind jaren ‘80 draaide tegen de achtergrond van de Basiliek van Santa Maria della Salute, een meesterwerk van barokke architectuur, gebouwd in 1630 als dank aan de Maagd Maria voor het herstel van de stad na de pest. Binnenin zijn belangrijke werken van Titiaan en Tintoretto te vinden.
- Al meer dan vijftig jaar geldt Brescello, een klein dorpje in de benedenregio Reggio Emilia aan de oevers van de Po, als het dorp van Peppone en Don Camillo, de twee rivaal-vrienden uit de romans van Giovannino Guareschi, meesterlijk vertolkt op het grote scherm door Gino Cervi en Fernandel. Het dorp is vrijwel ongewijzigd sinds filmploegen en regisseurs er sets bouwden voor het gemeentehuis, de parochiekerk, op het Matteotti-plein of langs de oevers van de Po. Terwijl je door de straatjes wandelt, de bronzen beelden van de twee figuren aan weerszijden van het plein bewondert of het interieur van de Kerk van Santa Maria Nascente bezoekt, met het kruisbeeld van de “sprekende Christus,” is het moeilijk om niet mee te gaan in de sfeer. Een belangrijk bezoek is ook het museum, waar buiten een relikwie staat die altijd enthousiasme en nieuwsgierigheid opwekt, ook bij de jongsten die de films misschien niet kennen: de grote tank bestuurd door burgemeester Peppone met hulp van pastoor Don Camillo.
- De films die in Toscane werden opgenomen zijn ontelbaar; in elke hoek van deze prachtige regio hebben Italiaanse en buitenlandse regisseurs meesterwerken geschoten die filmgeschiedenis schreven. Onder anderen herinneren we ons “Broeder Zon, zuster Maan” van Franco Zeffirelli, die het torenrijke silhouet van San Gimignano en het prachtige omliggende landschap koos als decor voor Assisi, de geboorteplaats van Sint Franciscus. Rondlopen door het dorp en niet alleen de opvallende monumenten bewonderen, maar ook de verborgen hoekjes ontdekken, gluren bij ateliers en kunstwinkels, dat is de beste manier om de poëzie ervan op te snuiven.
Arezzo was daarentegen de gelukkige locatie van “Het Leven is Mooi” van Roberto Benigni. Het eerste deel van deze bekroonde film ademt het warme licht en de geruststellende sfeer van het prachtige historische centrum, waar het hoofdpersonenfamilietje eenvoudig en sereen leeft voordat de tragedie van de rassenswetten en deportatie begint. Kleine, maar belangrijke scènes die een sprookjesachtige Toscane tonen, werden ook opgenomen in Cortona, Montevarchi en Castiglion Fiorentino.
- Matera, in Basilicata, met de schitterende Sassi, is al lang en blijft een geliefde plek voor filmmakers wereldwijd. Te beginnen bij het recente The Nativity Story, over de geboorte van Jezus, van regisseur Catherine Hardwicke, of de omstreden The Passion van Mel Gibson, en terugkijkend blijkt de lijst met films die in haar steegjes werden opgenomen enorm (van La Lupa van Lattuada tot Het Evangelie volgens Matteüs van Pasolini; van Christus Stond Stil bij Eboli van Rosi tot Allonsanfan van de Taviani-broers en De Man van de Sterren van Tornatore) en nodigt uit te ontdekken hoe uniek en spectaculair deze voor velen onbekende stad is. De twee stadsdelen van de Sassi, Caveoso en Barisano, die op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staan, zijn in hun authenticiteit en originaliteit hersteld en vormen een openluchtmuseum waar bezoekers het harde leven van arbeiders en ambachtslieden tot in de jaren ’50 van de vorige eeuw kunnen leren kennen en kunnen verblijven in sfeervolle herbergen of bed & breakfasts in een Sasso.
- Ook Sicilië was zeer bevorderlijk voor de film. De landschappen, kleuren en mensen waren kenmerken van cultfilms zoals La Terra Trema en De Panter van Visconti, De Dag van de Uil van Damiani, het eerste deel van De Peetvader van Francis Ford Coppola, en meer recente werken zoals Il Postino van Radford, met Massimo Troisi, De Kinderdief van Amelio, Nuovo Cinema Paradiso van Tornatore en het tweede deel van de ironische en grappige Caro Diario van Nanni Moretti, waarbij de prachtige Eolische Eilanden – Lipari, Salina, Stromboli, Panarea en het afgelegen Alicudi – het decor vormen van de reizen van de twee hoofdrolspelers die aan de beschaving ontsnappen (maar onmiskenbaar verslaafd aan tv blijven).
