Viterbo: van de middeleeuwse wijk tot de fonteinen van de stad van de Pausen

Het historisch centrum van Viterbo bestaat uit een aaneenschakeling van aristocratische paleizen, intrigerende middeleeuwse wijken, kerken en kloosters uit verschillende periodes, slanke torens en elegante fonteinen van peperino, de typische lokale steen. Oude muren, gebouwd tussen 1095 en 1268, omringen het stadscentrum van Viterbo, dat op meerdere punten bereikbaar is via zeven poorten, waarvan vele nog de middeleeuwse vorm behouden, waaronder Porta Fiorita de oudste is.

Bezienswaardigheden in Viterbo

1 Middeleeuwse wijk San Pellegrino

Kenmerkend is de middeleeuwse wijk San Pellegrino, een soort galerij van architectonische stijlen uit de dertiende eeuw: torens, kleine pleintjes, smalle straatjes, bogen en de karakteristieke profferli, de buitentrappen aan de huizen die meestal direct op tufsteen waren gebouwd en zonder fundering. Aan het gelijknamige plein bevinden zich het Palazzo degli Alessandri (13e eeuw), de Torre Scacciaricci en de Kerk van San Pellegrino uit 1045. De middeleeuwse wijk San Pellegrino, gekenmerkt door oude peperino gebouwen met de typische scala a profferlo die langs de gevels loopt, de smalle geplaveide straatjes en rode bloemen op de vensterbanken, dompelt de bezoeker onder in een tijdloze sfeer en betovert met onverwachte stadsgezichten.

2 Piazza del Plebiscito

Piazza del Plebiscito, gedomineerd door de Klokketoren en het Palazzo dei Priori, is sinds 1270 het centrum van het gemeentebestuur van Viterbo. Tot die tijd was het gemeentehuis gevestigd op het Piazza del Gesù, genoemd door Dante vanwege de moord op Henrico van Cornwall door de broers Guido en Simone di Monfort, die plaatsvond op 13 maart 1271 binnen de gelijknamige kerk.

3 Palazzo dei Priori

Het majestueuze Palazzo dei Priori op Piazza del Plebiscito, de oorspronkelijke zetel van de gemeente, gebouwd vanaf de 13e eeuw en voltooid in post-renaisancistische stijl, heeft een prachtige binnenplaats met een elegante loggia en de Fontein der Leeuwen, en indrukwekkende beschilderde interieurs: de Koningszaal, de Madonnazaal met een beroemd schildercyclus, de Raadszaal en de Gemeentekapel.

4 Dom of Kathedraal van San Lorenzo

Onder de andere wonderen van Viterbo is er de Dom of Kathedraal van San Lorenzo, gebouwd in romaanse stijl vanaf de 12e eeuw. Vanaf halverwege de 13e eeuw, met de aanwezigheid van pausen, kreeg ze aanzienlijke betekenis en was toneel van belangrijke religieuze en politieke gebeurtenissen, zoals de excommunicatie van Corradino van Zwaben en de kroning van maar liefst zeven pausen.

Wat te zien in Viterbo

5 Heiligdom Madonna della Quercia

Het Heiligdom van Sint Maria della Quercia ontstond rondom een beschilderde dakpan met de voorstelling van de Maagd met Kind. In de tweede helft van de 15e eeuw, na een pestepidemie, bouwde de bevolking uit devotie een houten hut rond de eik. De kerk, gebouwd door de Dominicanen in renaissance-stijl, heeft op de drie ingangen keramische lunetten van Andrea della Robbia, terwijl het plafond met lacunaire panelen in puur goud is van Antonio da Sangallo de Jonge.

6 Stedelijk Museum van Viterbo

Het Stedelijk Museum is sinds 1955 gehuisvest in het klooster en de bijbehorende ruimten van de kerk Sint Maria della Verità, gesticht in de 12e eeuw door de Norbertijnen en gerenoveerd in de 14e eeuw door de Servieten, waarnaar het Klooster van de Servieten is genoemd. Op 13 december 1994, dankzij inspanningen van de Gemeente Viterbo en de regio Lazio, werd het volledig vernieuwde museum heropend. Het museum presenteert zijn collectie over drie tentoonstellingsniveaus, verdeeld over twee belangrijke chronologische perioden: de Oudheid op de benedenverdieping en de Middeleeuwen en Moderne Tijd op de bovenverdiepingen.

KLOOSTER EN ZAALRUIJTEN BENEDEN
Het klooster herbergt archeologische vondsten uit het gebied rond Viterbo, beginnend vanaf de 8e eeuw v.Chr. tot de 3e eeuw n.Chr., met Etruskische en Romeinse voorwerpen: sarcofagen, grafstenen, fragmenten van platen (voornamelijk afkomstig uit Ferento). Eén tentoonstellingsruimte is gewijd aan Annio da Viterbo en de vervalste objecten die hij vervaardigde om zijn theorieën over de Etruskische geschiedenis van de Tuscia-hoofdstad te ondersteunen.
EERSTE VERDIEPING
Hier is de historische en artistieke sectie te bezichtigen, ontstaan na de Italiaanse eenwording, met middeleeuwse schilderijen en beelden, en schilderijen uit de Moderne Tijd (zoals de “Pietà”).
TWEDE VERDIEPING
De derde tentoonstellingsverdieping is gewijd aan toegepaste kunsten en historische herinneringen. Hier is onder andere een vijftiende-eeuws pauselijk schatje te zien en een collectie 18e-eeuwse apothekerskeramiek, afkomstig uit het Ospedale Grande degli Infermi, evenals een collectie ontwerpschetsen van de Macchina di Santa Rosa. De tentoonstelling wordt afgesloten met een belangrijke galerij met 18e-eeuwse portretten, waaronder diverse personages die verbonden zijn met de oorsprong en het eerste ontwikkelingsstadium van de stedelijke collecties in het museum.

Wat te bezoeken in Viterbo

7 De fonteinen van Viterbo

Niet te vergeten zijn de fonteinen, talrijk en grotendeels middeleeuws, die samen een architectonisch systeem vormen dat in Italië waarschijnlijk ongeëvenaard is. Op de pleinen van Viterbo zouden er 99 fonteinen zijn, allemaal met de karakteristieke spoelvorm met een leeuwenkop en bladeren die het bovenste deel sieren. De oudste, gedateerd rond 1200, is waarschijnlijk de fontein op Piazza della Morte, genoemd naar de “Religieuze Broederschap van het Gebed en de Dood” die daar gevestigd was. De fontein op Piazza della Rocca is de grootste, terwijl de Fontein op Piazza Grande als de mooiste wordt beschouwd, vroeger bekend als Fontana Separi, wat “ongeëvenaard in schoonheid” betekent.

8 Palazzo dei Papi

Viterbo wordt de “stad van de Pausen” genoemd, ter herinnering aan de tijd dat het pauselijk hoofdkwartier hierheen werd verplaatst als toevluchtsoord van de strijd in Rome. Het Palazzo dei Papi uit 1255 staat op de top van de San Lorenzo-heuvel, waar ook de gelijknamige Dom uit 1192 en de dertiende-eeuwse toren in Toscaanse gotische stijl staan. De artistieke loggia, gebouwd in 1267, is de trots van het paleis: met zeven bogen en een halve maan eronder, vormt het een elegante terras met uitzicht over de Vallei van Faul, vanwaar de pausen hun zegengaven uitspraken. De gevel wordt voorafgegaan door een brede trap en bekroond met spectaculair kantwerk, en leidt naar de hoofdingang van het paleis, de toegang tot de Conclaafzaal. Hier vond het eerste Conclaaf in de geschiedenis plaats, dat de Viterbesi zijn naam gaf: in 1270, na drie jaar wachten sinds het overlijden van Paus Clemens IV, sloten de inwoners de kardinalen op en verwijderden het dak van het paleis, waardoor ze snel Gregorius X kozen.

9 De muren van Viterbo

En een wandeling rond de sterke muren die het historisch centrum omsluiten, uitgerust met oude poorten, vaak met een adellijke toren erboven (het schijnt dat er oorspronkelijk meer dan honderd waren), die niet alleen het bijbehorende paleis bewaakten, maar ook de stad.

10 Basiliek en Klooster van San Francesco alla Rocca

Ingaand via Porta Fiorentina aan de linkerkant, op het bovenste deel van Piazza San Francesco, staat het monumentale complex van de Basiliek en Klooster van San Francesco alla Rocca. De bouw begon in 1237 op grond die door Gregorius IX aan de Franciscanen was geschonken. In 1873 werd het kerk-kloostercomplex onteigend als gevolg van de opheffing van religieuze ordes en pas in 1886, nadat het gebouw tot nationaal monument was verklaard, werd het weer geopend voor erediensten. In 1944 werd de kerk zwaar getroffen door bombardementen, waarbij alleen de buitenmuren overbleven. De wederopbouw, voltooid in 1953 door de Superintentie, herstelde de oorspronkelijke lijnen van het gebouw. In de kerk vallen op door hun schoonheid het mausoleum van Adriano V, toegeschreven aan Arnolfo di Cambio, het mausoleum van Clemens IV, van Pietro Oderisio en het oliarium van Vassalletto.

In de kloosterruimtes bevinden zich: de interkloosterlijke bibliotheek en een museum voor hedendaagse kunst met werken van Greco, Mastroianni, Brindisi, Cesetti, De Chirico, Valery Escalar en anderen. Dit museum is het resultaat van het intelligente werk van pater Felice Rossetti (geboren in Grotte), die gedurende de jaren een omvangrijke collectie materiaal verzamelde die nu wordt tentoongesteld.

11 Herbarium Museum van Tuscia

Het is een van de drie universiteitsherbaria in Lazio, geïntegreerd in het netwerk van Musei della Città di Viterbo en het Netwerk van Universiteitsmusea van de CRUI (Conferentie van Italiaanse universiteitsrectoren). Het Herbarium Museum van Tuscia staat sinds 1996 geregistreerd in de Index Herbariorum (wereldwijde catalogus van herbaria) met het acroniem ‘UTV’. Het bezit een collectie van meer dan 29.000 gedroogde exemplaren van spermatofyten en pteridofyten in uitstekende staat, ondergebracht in 360 pakketten. De exemplaren zijn verzameld door meer dan 700 Italiaanse en buitenlandse verzamelaars en de verzameling groeit jaarlijks met ongeveer 500-1.000 exemplaren. Het herbarium beschikt over een bibliotheek van meer dan 150 werken, apparatuur voor de voorbereiding, studie en bewaring van monsters, en een belangrijke gedigitaliseerde archief. De instelling is vooral gewijd aan de studie en documentatie van de plantaardige biodiversiteit in de tijd, met speciale aandacht voor het Italiaanse gebied, en garandeert consultatie en uitlening van de exemplaren, vooral aan taxonomische en geobotanische specialisten.

12 Museum van het Huis van Santa Rosa

De monastieke structuur van Santa Rosa werd opgericht door paus Innocentius III om een groep vrome vrouwen uit Viterbo te huisvesten die zich op de San Marco-heuvel terugtrokken om volgens de franciscaanse regels te leven. Sindsdien werd de locatie, gelegen aan de via Francigena, een ontmoetings- en doorgangspunt voor pelgrims op weg naar Rome. In het heiligdom wordt sinds 1253 het ongeschonden lichaam van Santa Rosa bewaard.

Een karakteristieke culturele gebeurtenis van de stad is de “Macchina di Santa Rosa”: een 28 meter hoge en 5 ton zware toren, gedragen door de Facchini di Santa Rosa, de patrones van de stad, die elk jaar op 3 september al bijna 750 jaar door de straten van de stad wordt gedragen.

Buiten het stadscentrum ligt de Bron van Bullicame, een sulfaatbron die Dante noemt in het 14e gezang van de Hel, waarvan de esthetische en heilzame eigenschappen het een van de belangrijkste toeristische bestemmingen van de stad maken. Iets verderop biedt de Strada del Signorino een sfeervol parcours langs de wanden van een oude Etruskische route uitgehouwen in tufsteen, evenals vele ondergrondse gangen die ooit gebouwen binnen de stad met elkaar verbonden, tegenwoordig in gebruik als wijnkelders.

Villa Lante in Bagnaia, een wijk van Viterbo, is samen met het Monsterpark van Bomarzo een van de beroemdste Italiaanse verrassende tuinen in maniëristische stijl uit de 16e eeuw.

Viterbo wat te doen

15  Waar en wat te eten in Viterbo

Viterbo staat vol met tavernes, osteria’s en trattoria’s die typisch Tuscische gerechten serveren tegen gemiddelde prijzen. Onder de culinaire specialiteiten bevelen we aan: lombrichetti, een smakelijke pasta van water en bloem, de Viterbese acquacotta, snijbietsoep met aardappelen en gepocheerd ei en de tozzetti met hazelnoten als vervanging van de traditionele amandelen uit Siena.

16  Waar te overnachten in Viterbo

De accommodaties in Viterbo variëren in prijs afhankelijk van het type en de categorie. Van goedkope B&B’s tot luxe vijfsterrenhotels, het hangt allemaal af van hoeveel u wilt uitgeven.