Na een eerste grove verkruimeling in hydraulische brekers gebouwd in de tunnels, werden de gewonnen mineralen geladen op kleine treintjes en dankzij een ingenieus systeem van hellende vlakken en contragewichten, nodig om een hoogteverschil van wel 1200 meter te overwinnen, kwamen ze aan in de verrijkingsinstallatie van Masseria, in het Val Ridanna.
In de 16e eeuw werkten er minstens duizend mensen in de mijnen van Monteneve en tussen die toppen lag ook hun dorp. Een gemeenschap met een school, kapel en een muziekkorps, ontstaan op een zo onherbergzame plek waar alleen bieslook groeide en het weidse grasland slechts enkele maanden per jaar toegankelijk was vanwege de strenge wintertemperaturen. Er wordt verteld dat tijdens een bijzonder koude winter in Monteneve de sneeuw een hoogte van zeven meter bereikte.
Toch werkten de mijnwerkers onder de grond, waar het tenminste warmer was dan buiten. In de galerijen is de temperatuur constant rond de 8° C, maar de luchtvochtigheid is meer dan 95%!
Een zwaar en gevaarlijk bestaan voor de mijnwerkers. Tot op de dag van vandaag gebeuren er wereldwijd nog veel ongelukken in mijnen door instortingen en overstromingen in de tunnels. In Monteneve was er bovendien het risico op lawines.
Toen het mijnwerk niet langer rendabel werd, besloten ondernemers en eigenaren van de ertslagen de mijngebieden te verlaten, omdat “in de mijnbouw het gemakkelijker is dat tien mensen arm worden dan dat één rijk wordt”. Gelukkig was deze verlatenheid niet definitief en na meer dan achthonderd jaar geschiedenis zijn het dorp, de tunnels en de installaties een indrukwekkend openluchtmuseum geworden dat in de zomerperiode voor iedereen te bezoeken is.
In de oude verrijkingsinstallatie van Masseria hebben de beheerders van het Provinciaal Mijnmuseum geduldig gereedschap en historische voorwerpen van de mijnbouwgemeenschap van Monteneve verzameld en tentoongesteld. Om iedereen de opwinding van het fascinerende en gevaarlijke leven in de tunnels te laten ervaren, zijn er tochten door de mijnen georganiseerd.
Een fascinerende ervaring die het waard is om mee te maken, al was het maar om te beseffen hoe zwaar het leven was van die kleine groep mannen die het collectieve beeld vaak doet denken aan het sprookje van de zeven dwergen. Er zijn wandeltochten van eenvoudige aard, geschikt voor kinderen en ouderen, die een paar uur duren, tot wandelingen van wel acht uur waarbij gidsen ons met vaste tred meenemen door smalle gangen en doorwaadbare beken met ijskoud water. Je moet alleen in goede fysieke conditie zijn en vooral… geen last hebben van claustrofobie.
