Halloween: de oorsprong, spelletjes en kostuums

Oorsprong van het Halloweenfeest

Het Halloweenfeest heeft Keltische wortels. Het vindt zijn oorsprong in de oudheid, precies in de tijd dat het westelijke deel van Europa (Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en het Iberisch Schiereiland) werd bewoond door de Kelten. De verhalen over de mythische Druïden, de avonturen en heldendaden van Asterix en Obelix zijn immers algemeen bekend en maken deel uit van onze culturele erfenis. De oude Kelten (vooral de bevolkingen van Ierland en Wales) vierden in deze periode het einde van de oogst en begonnen voorraden aan te leggen voor de wintermaanden en hielden vee voor de slacht. Dit is de geschiedenis van Halloween.

Halloweenfeest: uitgesneden pompoen met kaars

De traditie van Halloween wil dat op 31 oktober de scheidslijn tussen de wereld van de levenden en die van de doden verdwijnt: de overledenen laten dan hun kwade aard de vrije loop, plunderen het platteland en veroorzaken verwoesting om zich heen, brengen ziekten, werpen het kwade oog en zaaien overal angst.

Een van de meest typische gebruiken van Halloween is het plaatsen van een uitgesneden pompoen bij de voordeur, zodat deze de vorm en gelaatstrekken aanneemt van het grappige of angstaanjagende gezicht van bekende figuren van dit feest; binnenin wordt een kaars aangestoken.

Deze gewoonte stamt ook uit de Keltische wereld, waar men geloofde dat het hoofd het belangrijkste en krachtigste deel van het lichaam was, aangezien het de geest en kennis bevat. Op deze manier hoopte men ongeluk en rampspoed, vooral de dodelijke toorn van de overledenen, af te weren. Vroeger gebruikte men hiervoor de “kop” van rapen, maar in Amerika waren pompoenen veel gemakkelijker verkrijgbaar en hebben die geleidelijk de rapen vervangen.

De tradities rond Halloweennacht werden in de 19e eeuw door Ierse emigranten naar de Verenigde Staten gebracht, die vanwege een grote hongersnood hun magische en sprookjesachtige land moesten verlaten om overzee op zoek te gaan naar nieuwe kansen en een beetje geluk.

Halloween en zijn personages

Omdat dit een feest is dat gericht is op de doden en hun vermeende invloed op de levenden, is Halloween omgeven door een dikke mystieke sfeer. Het wordt gekenmerkt door een bijna macabere, sombere ambiance, magische, angstaanjagende figuren met kwaadaardige en bovennatuurlijke krachten: daardoor verschijnen misvormde, gigantische monsters met afschrikwekkende en dreigende gedaanten, demonen die onze ziel proberen in te palmen, vampiers die wachten op de duisternis om op ons toe te slaan en ons bloed te zuigen, zodanig dat we uitgeput en stervend achterblijven; ook zwerven gevaarlijke heksen rond in de buitenwijken, altijd uit op bedrog, het bereiden en toedienen van magische brouwsels en toverdrankjes die dikwijls schadelijke eigenschappen hebben.

Halloween en zijn rituelen

Halloweenfeest: trick or treat

De misschien bekendste traditie is het beroemde “trick or treat” (Trick or treating): op Halloweenavond verkleden kinderen zich als typische figuren van dit feest en gaan ze van deur tot deur, van portaal tot portaal, om aan te bellen.

Zodra de deur opengaat, bedreigen ze de bewoners met de bekende zin “trick or treat“, klaar om het arme slachtoffer te plagen en hun ondeugd over hem uit te storten als hij zich niet haast hen te overladen met geschenken (snoepjes, chocolaatjes, koekjes en andere lekkernijen). Vooral de laatste jaren is dit ritueel vaak een familieaangelegenheid geworden, omdat het niet altijd veilig is kinderen zonder toezicht in de wijk te laten rondlopen.

Halloween-spelletjes

Een veel voorkomend spel is “Appel happen” (Dunking of apple bobbing): hierbij vult men een bak met water, laat er appels in drijven en probeert ze met het gezicht te pakken zonder handen te gebruiken, die meestal achter de rug worden vastgebonden. Een variant is om op een stoel te knielen met een vork in de mond om de appels op te prikken (ook hier zijn handen verboden).

Een ander spel is het ophangen van koekjes bedekt met stroop of melasse aan een touw, om ze zonder gebruik van handen op te eten terwijl ze blijven hangen. Daarbij wordt het gezicht natuurlijk vies van de stroperige laag op de snoepjes, zodat iedereen plakkerig wordt.

Een typisch Iers tijdverdrijf is het Puicìnì, een soort waarzeggerspel: een blinddoek wordt gedragen door een persoon die aan een tafel zit met verschillende bordjes met verschillende inhoud. De persoon moet één bordje kiezen door het aan te raken en aan de hand van de inhoud wordt een voorspelling gedaan: als het bordje aarde bevat, zal een bekende van de speler binnen een jaar sterven; water betekent een aankomende verhuizing naar een ander land, een ring staat voor een huwelijk, gebedskralen voorspellen dat de speler geloften zal afleggen en priester of non zal worden, munten wijzen op voorspoed en welzijn, bonen daarentegen op armoede.

Vaak staan acteurs in Halloweenkostuum op straathoeken en voor winkels, die voorbijgangers en klanten dreigen en bang maken. Ze verschuilen zich ook vaak buiten huizen.