In 1838 besloot de Gemeenschap van Modena een modern theater te bouwen dat volledig zou voldoen aan de representatieve behoeften en de waardigheid van de stad, die niet langer voldoende werd bediend door het oude Gemeentelijk Theater aan de Via Emilia, gevestigd in het gebouw dat sinds de zeventiende eeuw het oude theater van de komieken, het Valentini, huisvestte. De nieuwe bouw werd toevertrouwd aan de hertogelijke architect Francesco Vandelli, reeds auteur van het Foro Boario en de kerk van S. Giovanni del Cantone, die zich voor het ontwerpen onder meer liet inspireren door belangrijke hedendaagse theaters, waaronder die in Piacenza, Mantua en La Scala in Milaan, waarvan de afmetingen op schetsen zijn genoteerd (A.St.C. Modena, Vandelli Prof. Francesco Architetto. Recapiti della Fabbrica del Teatro Municipale dal 1839 al 1843. Progetti diversi di lavori privati senza data, 1 c., s.d.). Dit zijn een van de weinige grafische documenten van de hand van de architect, van wie geen originele tekeningen van het Gemeentelijk Theater bekend zijn. De werkzaamheden begonnen in mei 1838 op het gekozen terrein, begrensd door Canalgrande, de Venetialaan, Fonteabisso en de straat S. Margherita, waar twaalf huizen gesloopt of verkleind moesten worden. Desondanks bleek de ruimte nog steeds onvoldoende, waardoor de gevel van het theater de symmetrie van de huizen aan Canalgrande doorbrak. Dit hielp van verre de functie van het gebouw ‘leesbaar’ te maken, die door de smalle straat waarin het zich bevindt anders belemmerd zou zijn. Om de aanzienlijke kosten van de grootschalige bouw te dekken, werden de abonnementhouders van het oude Gemeentelijk Theater uitgenodigd en de meesten gaven graag hun oude abonnementsplaatsen op voor gelijkwaardige in het nieuwe theater; de gemeente Modena kreeg leningen van Formigine en de Liefdadigheidscongregatie van Mirandola; ook de hertog zelf droeg bij door de koninklijke loge te betalen en marmer te leveren uit Villa d’Este in Tivoli. Na bijna vier jaar werk werd het theater – voorzien van een brede portiek voor koetsen aan de buitenkant, talrijke dienstlokalen (waaronder een ruime scenografiezaal), een hoefijzervormige zaal met vier rijen loges en een galerij, plus een rijk versierd plafond – op de avond van 3 oktober 1841 geopend met de opera Adelaide van Bourgondië in het Kasteel van Canossa, gecomponeerd door Alessandro Gandini (poëzie van Carlo Malmusi), gevolgd door de dans Rebecca, met choreografieën van Emanuele Viotti en decoraties van Camillo Crespolani. Sindsdien heeft het gebouw geen radicale veranderingen ondergaan; het toont nog altijd de oorspronkelijke neoklassieke gevel met een plat betegelde lage portiek, een eerste verdieping met geprofileerde ramen en een mezzanine met kleinere ramen. Het middendeel wordt gemarkeerd door vier Dorische kolommen die een borstwering met pilaren dragen, waarin drie ramen worden omlijst door Ionische pilasters; bovenop staat een fronton gedecoreerd met de Genius van Modena die het stadswapen omkadert. De gevel is verfraaid met prachtige plastische versieringen, waaronder rozetten op de bogen van de begane grond en bas-reliëfs van Luigi Righi aan de zijkanten van het portiek (waarschijnlijk geïnspireerd door het Gemeentelijk Theater van Piacenza) en bij de ramen van de eerste verdieping. Binnen leidt een ovale hal via twee traplopen naar de loges en via de centrale deur naar het hoefijzervormige parterre onder drie rijen loges (met bijbehorende “camerini”), afgesloten met een galerij, die in 1901 werd gerealiseerd ter vervanging van de vierde rij (zie A.St.C. Modena, Atti Amministrativi, 1901, f. 379, fs. Teatri, pz.2) en het balkon. Het plafond, waaraan de grote kroonluchter hangt die in 1887 werd geïnstalleerd bij de invoering van elektrische verlichting (zie A.St.C. Modena, Atti amministrativi, 1887, f.87, fs. Teatri, pz.9), is versierd met ornamenten van Camillo Crespolani en figuren van Luigi Manzini, die ook de stucwerk met verhalen van de Genius maakte die langs de balustrades van de loges loopt, omlijst door slanke pilasters. In 1869 werd het plafond opnieuw beschilderd door Ferdinando Manzini, die vier puttigroepen toevoegde. De zaal heeft een mystieke nis die in 1935 werd gecreëerd (zie A.St.C. Modena, Atti amministrativi, 1935, f. 1477), een ruime en goed uitgeruste podiumruimte met originele roosterconstructies en een gerestaureerde ondervloer, met houten podiumvloer gedragen door ijzeren pilasters. In de jaren tachtig onderging het theater diverse restauraties gericht op zowel de dienstgebouwen als de uitrusting. In oktober 2007 werd het Gemeentelijk Theater vernoemd naar Luciano Pavarotti, ter nagedachtenis aan de grote tenor uit Modena, één maand na zijn overlijden.
Informatie over Gemeentelijk Theater Luciano Pavarotti
Via Canalgrande,
41121 Modena (Modena)
Bron: MIBACT
