De helling van de heuvel van Baia wordt ingenomen door archeologische structuren die over terrassen zijn verspreid en bekendstaan als de Thermen van Baia. Het complex presenteert zich als een reeks residenties bestaande uit afzonderlijke architectonische kernen, georganiseerd over verschillende terrasseniveaus en verbonden door trapgevelde hellingen. Het eerste architectonische complex wordt Villa dell’Ambulatio genoemd en is opgebouwd uit zes terrassen. Het hoogste terras wordt ingenomen door het woongebied, met een peristilium, woonkamer en cubicula (slaapkamers) aan beide zijden van een grote centrale zaal met uitzicht op het panorama. Het tweede terras, dat oorspronkelijk diende als basis voor het hogere terras, werd later versterkt en omgevormd tot een overdekte portiek (ambulatio). Deze is longitudinaal verdeeld in twee gangen door een reeks zuilen verbonden met bogen en bevat een grote centrale zaal recht tegenover die van het bovenste terras. De lagere niveaus van dit gebouw ondergingen in de loop der tijd diverse wijzigingen die de oorspronkelijke functie van de ruimtes veranderden. Het gehele complex had oorspronkelijk marmeren of zwart-witte mozaïekvloeren.
De kern genaamd Sosandra beslaat het centrale deel van het onderzochte gebied. De structuur bestaat uit vier niveaus: het woondeel strekt zich uit over de twee bovenste niveaus, waarbij het hoogste niveau bestaat uit dienstvertrekken, en het daaronder gelegen niveau met tricliniums, dagzalen en een klein lakonicum (saunaruimte) bekleed met stucwerk, met uitzicht op de baai, voorafgegaan door een zuilengalerij en versierd met verfijnde mozaïekvloeren. Uit de grootste zaal van dit deel komt het marmeren standbeeld van de zogenaamde Aspasia, bekend als Aphrodite Sosandra (Romeinse kopie van een Griekse origineel), die de naam aan het complex geeft. De twee onderste niveaus van het gebouw zijn scenografisch van opzet en bestaan uit een hemicirkel aan de bovenkant en een open ruimte onderaan. Het overige gedeelte wordt tenslotte ingenomen door badhuizen die tot de middeleeuwen in gebruik waren.
Het zogenoemde Mercurius-gedeelte dankt zijn naam aan een thermale zwemvijver met een ronde plattegrond en een koepelgewelf, door vroege reizigers “Tempel van Mercurius” genoemd, en bestaat uit twee bouwkernen, waarvan de eerste weinig bekend is omdat de ruimtes ondergronds en onder water liggen tot aan de opstand van het gewelf of beschadigd zijn door moderne constructies. Uit een van deze ruimtes komt het hoofd van Apollo van de Omphalos, een Romeinse marmeren kopie van een Grieks bronzen origineel. De zuidelijke kern van deze wijk, gebouwd in de Severische periode, bestaat uit prachtzalens, zowel qua architectuur als decoratie. Waarschijnlijk maakten deze gebouwen allemaal deel uit van het paleis van Alexander Severus, dat zich mogelijk tot aan zee uitstrekte.
Tenslotte dankt de zogenaamde Venusrubriek haar naam aan geleerden uit de achttiende eeuw die de “Venuskamers” noemden voor enkele ruimtes op het lagere niveau van het complex, gekenmerkt door verfijnde stucdecoraties op de gewelven. Het omvat drie bouwkernen uit verschillende tijdperken, verspreid over drie verschillende niveaus.
Het lagere niveau wordt aan de oostzijde verstoord door de moderne kustweg die de zogenaamde Tempel van Venus, een thermale ronde ruimte met een achthoekige buitenvorm, oorspronkelijk overdekt met een ” segmentbooggewelf”, heeft geïsoleerd. Deze wijk heeft ook een andere oriëntatie dan de hogere niveaus en bestaat uit twee wijken aan de westzijde van een uitgestrekte open ruimte, gedeeltelijk opgegraven, aan de noordkant hiervan bevinden zich een fontein, een kleine ruimte met mozaïek en een exedra die dienst deed als zomertriclinium. De westelijke structuren omvatten twee bouwkernen uit verschillende chronologische fasen: de noordelijke bestaat uit de thermale ruimtes bekend als de “Venuskamers”, die later werden omgevormd tot cisternen en dienstgebouwen; de zuidelijke, aan de westkant, bestaat uit thermen uit Hadrianische tijd rondom een rechthoekige apsiszaal, overdekt met een halfrond gewelf en in lijn met de Tempel van Venus. Een imposante trap leidt naar het middelste niveau van dit deel, dat ook dienst deed als terras en fundering van het lagere niveau, dat aan de westkant de zogenaamde Kleine Thermen bevat. Deze bestaan uit een lakonicum met ronde plattegrond en een badkuip en maakten oorspronkelijk deel uit van een laat-republikeinse villa, waarna ze werden uitgebreid met andere thermale ruimtes waarvan het caldarium en tepidarium nog herkenbaar zijn, toen het gebouw een publieke functie kreeg. In het berggebied boven dit complex werden op verschillende momenten twee beelden van de Dioscuren gevonden.
Informatie over Archeologisch park van Baia
Via Sella di Baia, 22
80070 Bacoli (Napels)
0818687592
sar-cam.cuma@beniculturali.it
https://www.archeona.beniculturali.it
Bron: MIBACT
