“De plek is zo bijzonder dat wie de film bekijkt het niet gelooft dat Seaside echt kan bestaan. Iedereen denkt zelfs dat het dorp speciaal voor de gelegenheid is gebouwd, natuurlijk in Hollywood,” zegt de producent van de film Edward S. Feldman.
We zijn Seaside gaan ontdekken. Aan de noordwestkust van Florida, bijna aan de grens met Alabama, ligt Pensacola, een van die vele Amerikaanse stadjes rijk aan licht, megastores, waterparken en met restaurants aan zee waar je kreeft kunt eten voor een paar dollar. Een uur rijden naar het zuiden ligt Seaside, een klein pastelkleurig dorp, stil, warm en gastvrij. Ontworpen en gebouwd op mensenmaat.
We zijn ver van de drukke badplaatsen van het schiereiland verwijderd. Hier is niet veel toerisme, hoewel de warme Golfstroom van Yucatán de zee aangenaam verwarmt en de sneeuwwitte stranden zorgen voor een bruine huid waar iedereen jaloers op zou zijn. Het zand van de suikerstranden bevat een hoog kwartsgehalte en is zo wit dat het de warmte reflecteert en koel blijft, zelfs met de hete zomerse zon in Florida. Blootsvoets over het koele strand lopen en luisteren naar dat vreemde “piepje” veroorzaakt door de kleine kwartsdeeltjes die tegen elkaar wrijven, is op zich al rustgevend. Wonen in Seaside, in een cottage aan zee, is het summum.
In Seaside zijn er veel huizen aan zee. Maar ze liggen allemaal heel dicht bij het centrum; een centrum met het postkantoor, een supermarkt, een kerk en een school.
Een vooruitstrevende stedenbouwkundige oplossing
Het stadje werd gebouwd in 1980 zonder iets aan het toeval over te laten. Ontworpen door Robert Davis, werd Seaside gepland en gerealiseerd door internationaal vermaarde Amerikaanse architecten waaronder Elizabeth Plater-Zyberk en Andres Duany van het DPZ-bureau in Miami.
Het langzame en voortdurende vertrek uit metropolen op zoek naar meer leefbare plaatsen, maar toch dichtbij het werk, heeft zich na verloop van tijd als een verkeerde keuze bewezen. In de laatste decennia zijn Amerikanen, soms aangetrokken door ogenschijnlijk aantrekkelijke woonsituaties, soms gestuurd door stille economische machten, hun grote steden gaan ontvolken, die nu simpelweg dienstdoen als containers voor dienstverlening en handel. Ze trokken weg en vonden zichzelf terug in anonieme wijken aan de verre periferie, volledig afhankelijk van de auto. Na jaren van dit fenomeen merkten scherpzinnige architecten een voorzichtige ommekeer. Bij het grote publiek groeide een sterk verlangen naar menselijkheid, zonder het verworven comfort op te willen geven.
Men dacht eraan nieuwe stedenbouwkundige criteria toe te passen op de kleine centra vlakbij de metropolen, die ondertussen gigantische slaapwijken waren geworden, soms verloederd en vaak gevaarlijk.
Het idee om de stedenbouwkundige opzet van de voorsteden te herzien, sloeg aan bij professionals en architecten gingen snel aan de slag om dit nieuwe probleem op te lossen. Sommigen kozen voor systematisch herstel en transformatie van bestaande woonwijken, anderen voor de bouw van nieuwe woonwijken. Allen streven naar een ‘vermenselijking’ van de buitenwijken: een verkleining die alleen mogelijk is door leefbare en gezonde omgevingen te creëren die vooral menselijke interactie bevorderen.
Het experiment begon nabij kleine en middelgrote steden.
Pastelkleurige huizen en “levende” materialen voor een dorp op mensenmaat
Seaside is een van de beste voorbeelden van deze nieuwe Amerikaanse trend. Voor het bouwen van de huizen koos men voor een romantische Victoriaanse stijl en werd hout gebruikt, een materiaal dat door velen als “levend” wordt beschouwd, met een ziel; maar vooral omdat het een lokaal materiaal is. De huizen werden gastvrijer gemaakt door ze in zachte pasteltinten te schilderen. De bestrating van de straten is van grijs graniet met terracotta stenen; alhoewel in eerste instantie de architecten, wellicht te enthousiast, de straten met schelpenfragmenten bedekten om zo het dorp symbolisch met de zee te verbinden, die zo dichtbij en zo aanwezig is in het lokale leven. Maar omdat het te onpraktisch was om daarop te lopen, koos men voor de huidige, zeker praktischere, oplossing.
Alle huizen hebben twee verdiepingen, met grote leefruimtes beneden en slaapkamers boven. Ze hebben allemaal een veranda, licht en gezellig, waar je in alle rust je vrije tijd kunt doorbrengen. Ontwerpers zijn ervan overtuigd dat de veranda de buurtverhoudingen bevordert en het leven meer menselijk maakt. Ook kun je makkelijk toezicht houden op kinderen die buiten spelen.
De garages liggen achter de woningen en zijn bereikbaar zonder dat auto’s voor de huizen hoeven te rijden: dus geen uitlaatgassen, lawaai, gevaar of verkeer voor de deur. Overal zijn fietspaden en de overal aanwezige megastore is vervangen door een goed gevulde familiegerunde supermarkt. Niet ver weg zijn er zwembaden, golf- en tennisbanen, en natuurlijk overal groen.
De blauwe kleur van de lucht en het geluid van de golven in de verte maken het leven sereen in dit dorp op mensenmaat, waar vakantie heerst over het dagelijks leven.
