Het huidige gemeenschapstheater, gebouwd halverwege de negentiende eeuw, is slechts het laatste voorbeeld van een reeks van minstens drie theatergebouwen die sinds het laatste kwart van de zeventiende eeuw in Fontanellato zijn gebouwd. Het oudste dat bekend is, werd in 1678 door Alessandro III, graaf van Sanvitale, gebouwd als privégebruik tegenover de Rocca. Zoals wordt verteld in de brieven van de academicus Carlo Giuseppe Fontana, was Alessandro III zelf de ontwerper, bouwleider en uitvinder van de decorscènes. Het theater, met een zeer lang uitgesproken hoefijzervormige plattegrond, had drie rijen met elf loges en een koninklijke loge zowel op de eerste als op de tweede rij; terwijl de derde rij galerijen had. Er wordt gezegd dat het auditorium plaats bood aan 1200 personen; dit lijkt wat onrealistisch, maar men moet in gedachten houden dat theaters vroeger vol zaten met toeschouwers die overal gingen zitten. Het theater beschikte over een groot podium dat bijna even lang was als het auditorium en over een ruimte voor het orkest onder het proscenium. Achter de schermen waren er twee kamers en negen kleedkamers met aparte diensttrappen die het comfort voor de acteurs garandeerden. De jonge schilder Felice Boselli uit Piacenza (1650-1731) werd gevraagd om het theater en het complete decor voor de scènes te schilderen. De wapenschilden van de familie Sanvitale sierden de balustrades van de derde rang en het proscenium, dat ook werd omlijst met spreuken en portretten van de beroemdste auteurs. Scènes uit de fabels van Ovidius versierden in clair-obscur de koninklijke loges, en de muze van architectuur en roem troonden op het plafond. De gevel was versierd met een zuilengalerij van achthoekige bakstenen zuilen. “Het theater werd aan het einde van de achttiende eeuw afgebroken door Jacopo Sanvitale, een vooraanstaand botanicus, om plaats te maken voor de neoklassieke kassen die nog steeds bestaan en geïntegreerd zijn in het Gandini-landgoed” (..). Van het oude theater zijn tegenwoordig alleen enkele schilderfragmenten bewaard gebleven in het museum van de Rocca. Van het theater dat in de achttiende eeuw werd gebouwd, is alleen bekend dat het werd verwoest door een brand (mondelinge overlevering) en dat het huidige theater door de gemeenschap werd gewenst als vervanging voor dit grote verlies. Een nog bestaande correspondentie getuigt dat de gemeente Fontanellato tussen 1855 en 1857 overeenkwam met graaf Luigi Sanvitale om een stuk grond te schenken aan de gemeenschap voor de bouw van een nieuw theater. Als tegenprestatie zou de graaf naar eigen keuze een loge verkrijgen met eeuwigdurende eigendom voor de familie Sanvitale. Het ontwerp was gemaakt door architect Pier Luigi Montecchini met een sobere aanpak: twee rijen galerijen die uitkijken op een rechthoekige zaal bevatten elk slechts drie centrale loges “waarvan één gereserveerd voor de gemeentelijke autoriteiten, één voor de families Sanvitale en de derde vrij te wijzen.” (maar in tegenstelling tot het oorspronkelijke ontwerp werden in de uitvoering ook drie centrale loges toegevoegd op de tweede rij). Omdat het plafond vrij laag was, werd aanvankelijk overwogen het theater te verlichten met lampen op de balustrades om het zicht van de toeschouwers niet te belemmeren, maar later wordt er melding gemaakt van een ‘astrolamp’ met acht petroleumlampen. In 1859 werd het project geblokkeerd door de provinciale deputatie die het niet geschikt vond, omdat “het openen van een theater in een klein dorp niet nodig is uit bepaalde overwegingen, noch bijzonder nuttig” (…p.) Vier jaar later kwam de goedkeuring en in 1864 begon de bouw, die onder leiding van architect Pancrazio Soncini uit Parma werd afgerond in 1866. De gevel van het theater telt drie ingangen en drie ramen, waarvan de middelste wordt bekroond door een fronton. Het wapen van de stad, dat waarschijnlijk boven de inscriptie “Teatro comunale,” die nog bestaat, stond, is verloren gegaan. Vanuit de rechthoekige hal is er toegang tot de kassa, het auditorium en de galerijen. Op de eerste verdieping is er een koffiebar met originele meubelen. De galerijen rusten op de vloer van het auditorium met tien zuilen met bakstenen kapitelen. Van de decoraties van Angelo Biolchini blijft alleen de fries langs de balustrades over, terwijl het plafonddecor aan het eind van de jaren dertig werd bedekt. De boog van het toneel en de klok uit het oorspronkelijke ontwerp zijn verdwenen, terwijl het decoratief beschilderde gordijn, hoewel in slechte staat, nog opgerold aan het rooster hangt. Het podium is voorzien van een achtertoneel en een ondertoneel. Er bestaat een renovatieplan uit 1949 waarin het theater omgevormd zou worden tot bioscoop, als de burgemeester niet tijdig had ingegrepen. In 1965 zijn enkele interieurafwerkingen hersteld. (Caterina Spada)
Informatie over het gemeenschapstheater van Fontanellato
Piazza G. Verdi,
43012 Fontanellato (Parma)
Bron: MIBACT
