De centrale, die sinds de jaren ’80 definitief gesloten is, is een museum dat voor het publiek toegankelijk is.
Het maakt deel uit van het hydro-elektrische complex van Cellina, dat ook de centrale van Giais en die van Partidor in San Leonardo omvatte. De centrale van Malnisio vormt niet alleen een voorbeeld van industriële architectuur, maar ook een onuitwisbaar symbool van de vooruitgang aan het begin van de 20e eeuw. De bouw van het hydro-elektrische complex is namelijk nauw verbonden met de aanleg van de verbindingsweg tussen Montereale Valcellina en de bergdorpen: deze weg had een enorme betekenis voor de dorpsbewoners, die daarvoor verplicht waren te voet of op de rug van een muilezel over kronkelige muilezelpaden te reizen.
Binnenin de centrale van Malnisio besloot ENEL, na de sluiting in de jaren ’80, een “hydro-elektrisch” museum op te richten en plaatste er verschillende historisch-technisch interessante, uit gebruik genomen machines. De ontmanteling binnen het bedrijf na de privatisering dreigde het project te doen mislukken, maar dankzij de betrokkenheid van het gemeentebestuur werd het gebouw door de gemeente Montereale Valcellina gekocht met een substantieel regionaal bedrag en Europese financiering. In 2004-2005 begon de renovatie van het hoofdgebouw, inclusief de machinezaal met de turbines die nodig zijn voor de werking van de hydro-elektrische centrale, en de commandoruimte, met de aanleg van enkele servicekamers en de ingang aan de oostkant. In 2006 werd de opening gehouden, met de nieuwe naam “Centrale van Malnisio – Nieuw Centrum”.
In het begin was de organisatie van het museum in handen van vrijwilligers van de vereniging “Vrienden van de Centrale”; sinds het voorjaar van 2007 is het Laboratorium voor Wetenschappelijk Imaginair (LIS) uit Triëst verantwoordelijk. Dit is een non-profit coöperatie die in 1997 werd opgericht met als doel de verspreiding van wetenschappelijke en technologische cultuur en de enige beheerder van de activiteiten binnen het Science Centre museum, Immaginario Scientifico (IS) in Grignano bij Triëst.
Op dit moment bestaat het museum van de Centrale uit twee secties: de ene, genaamd “Machinezaal”, met de perfect bewaarde originele instrumenten, en de andere “Fenomena”, met interactieve tentoonstellingen. Het museum organiseert ook speciale programma’s voor schoolklassen die naast het klassieke bezoek interactieve wetenschapslaboratoria omvatten.
Informatie over het Centrale Museum van Malnisio, nieuw centrum
Via Volta, 23
33086 Montereale Valcellina (Pordenone)
0427798722
affari.generali@com-montereale-valcellina.regione.fvg.it
Bron: MIBACT
